REKORDZIŚCI Z CUKRZYCĄ

Obiegowy pogląd, że choroba, której doświadczamy wiąże się z licznymi ograniczeniami nie zawsze jest słuszny. Czasami te ograniczenia tkwią w naszym postrzeganiu rzeczywistości. Dotyczy to między innymi uprawiania sportu przez diabetyków. I nie chodzi tu o rekreacyjne spacery, ale o najwyższej rangi sport wyczynowy. Najlepszym przykładem, że cukrzyca nie jest bezwzględnym ograniczeniem jest Michał Jeliński-polski wioślarz i złoty medalista olimpijski z 2008 roku. Michał Jeliński choruje na cukrzycę typu I i choroba nie przeszkodziła mu w sięgnięciu po najwyższe sportowe trofeum.

Przykład Michała Jelińskiego nie oznacza, że uprawianie sportu przez diabetyka i osobę wolną od cukrzycy nie ma różnic. Wykonane do tej pory badania obejmujące skutki metaboliczne intensywnego wysiłku jakim jest trening osoby chorej na cukrzycę przyniosły istotne informacje. Bardzo ważnym elementem leczenia każdej osoby chorej na cukrzycę jest sposób odżywiania. Ilość, rodzaj i objętość posiłków wpływają w istotny sposób na stan wyrównania cukrzycy. Codzienna dieta jest równie ważna jak regularnie przyjmowane leki.

Dla wszystkich sportowców ważne jest optymalne odżywianie przed wysiłkiem, w trakcie wysiłku i po wysiłku. Bardzo ważne jest nie tylko zrównoważenie utraconej w trakcie treningu energii, ale też wspomaganie przebudowy mięśni i regeneracja uszkodzonych mięśni szkieletowych. U osób chorych na cukrzycę odpowiednie żywienie stanowi duże wyzwanie. Optymalizacja żywienia obejmuje również zapobieganie ciężkiemu niedocukrzeniu, kwasicy ketonowej, a także powysiłkowego wzrostu glukozy we krwi i ryzyka odwodnienia. Podczas wysiłku fizycznego nadwątlone zostają zapasy glikogenu w wątrobie. Glikogen jest magazynem, z którego uwalniana jest glukoza do krwi w razie potrzeby. Regeneracja zapasów glikogenu u trenującej osoby z cukrzycą przebiega inaczej niż u sportowca bez cukrzycy.

Największą trudnością jest konieczność indywidualnego dostosowania zasad żywienia dla konkretnego sportowca-diabetyka, jednak opracowano zasady żywieniowe właściwe dla sportowców, zwłaszcza długodystansowych, z cukrzycą.

Spożycie węglowodanów.

1.       1. Podawanie węglowodanów należy rozpocząć, gdy stężenie glukozy jest niższe niż 144mg/dl, zwłaszcza jeżeli spada.

2.       2. Jeżeli celem jest szybka regeneracja po długim okresie ćwiczeń i osiągnięcie maksymalnej wydajności w ciągu 24 godzin, należy spożywać 1,0-1,3 g węglowodanów/kg m.c./godzinę przez pierwsze 4 godziny regeneracji. Ważne, by uzupełnianie węglowodanów rozpocząć jak najszybciej po wysiłku, późniejszymi częstymi przerwami w jedzeniu (tj. co 30 minut).

3.       3. Spożywanie kombinacji cukrów prostych (np. glukozy i fruktozy) po wysiłku fizycznym będzie sprzyjało szybszemu uzupełnieniu glikogenu w wątrobie, niż spożywanie samej glukozy.

4.       4. Jednocześnie spożycie glukozy i fruktozy będzie wymagało mniejszej dawki inuliny niż po spożyciu samej glukozy.

Spożycie białka.

1.       1. Dzienne spożycie białka 1,6-1,8 g/kg m.c. dla sportowców wytrzymałościowych (długodystansowych).

2.       2. Dodanie białka do węglowodanów bezpośrednio po wysiłku może przyspieszyć regenerację.

Nawodnienie.

1.       1. Skuteczne nawodnienie wymaga przyjęcia większej ilości płynów (np. 125-150%), niż wynosi ostateczny deficyt płynów (np. 1,25-1,50 l płynu na każdy 1 kg utraconej masy ciała).

2.       2. Należy pić napoje bez węglowodanów, jeżeli stężenie glukozy we krwi przekracza 180 mg/dL. Należy zachować dużą ostrożność w stosunku do napojów zawierających dużą ilość węglowodanów w stosunku do stężenia glukozy we krwi.

3.       3. Sód i chlorek sodu (sól kuchenna) zawarte w jedzeniu i płynach pomagają zatrzymać  spożytą w diecie wodę.

4.       4. Ważne jest wzięcie pod uwagę warunków środowiskowych, a zwłaszcza temperatury i wilgotności.  U osób z cukrzycą intensywne ćwiczenia w upale (35⁰C przy wilgotności 20%) mogą sprawić, że pocenie  nie będzie na tyle efektywne, by zachować właściwą termoregulację.

5.       5. Odradza się spożywanie alkoholu w okresie regeneracji ze względu na jego działanie moczopędne i zwiększające ryzyko niedocukrzenia.

Kofeina.

1.       1. Kofeina w dawce 3 mg/kg m.c. (200-300mg) może zmniejszyć ryzyko niedocukrzenia podczas wysiłku fizycznego i po nim. Kofeina może być spożyta z glukozą.

2.       2. Należy unikać  spożywania dużej ilości kofeiny pod koniec dnia, ponieważ może to wpłynąć negatywnie na sen i regenerację.

Małgorzata Stokowska-Wojda