Po jesieni szarej, burej

przyszedł czas na zimę, w której

mrozy były takie srogie

No a ogrzewanie drogie

Teraz marzy nam się lato

ale wcześniej czas jest na to

Aby poznać czas radosny

i skorzystać z pięknej wiosny

Ważne przy tym jest by zdrowo

żyło nam się zawodowo

i prywatnie było good

No a przy tym kasy w bród!

Czy to z pensji, czy z umowy

Z NFZ kontrakt już nowy

Kiedy pacjent potrzebuje

Fundusz czasem się buntuje

I marudzi nam z zapłatą

Chociaż musi znaleźć na to

Więc Funduszu nasz kochany

Trzeba zwiększyć swoje plany

Ministerstwa wciąż gadają

Niech w budżecie wyszukają

Większe kwoty na dotacje

By pogodzić wszystkie racje

Trzeba leczyć, diagnozować

A to musi nas kosztować

Pracownicy chcą zarobić

I im trzeba też dogodzić

Niech ministrów przepychanki

Doprowadzą do sielanki

By świadczenia, te z Funduszu

Nie wymagały retuszu

W tym, jak widać, trudnym świecie

Jest coś o czym dobrze wiecie

Nie ma nic lepszego przecie

Niż świadczenia w PeOZecie

Tu świadczenia wartościowe

Jak na przykład Moje Zdrowie

Albo, w czym jest dużo racji

Świadczenia z koordynacji

Wokół nas są kłótnie, wojny

Świat od lat nie jest spokojny

Lecz przychodzi taki czas

W którym nie obchodzi nas

Co się dzieje gdzieś na świecie

Czas jak wszyscy dobrze wiecie

Kiedy ważna jest rodzina

Trzeba stworzyć dziś ten klimat

I skorzystać z obecności

Domowników oraz gości

Ciesząc się sobą nawzajem

No i zgodnie z obyczajem

Korzystając z jaj dzielenia

Złożyć sobie też życzenia:

Głębokiego przeżywania

Radości ze Zmartwychwstania!

Wesołego Alleluja!!!

życzy

Tomasz Zieliński

Prezes LZLR-P

Fakt, że żelazo jest niezbędnym elementem krwinek czerwonych, a jego niedobór prowadzi do niedokrwistości jest powszechnie znany. Jednak prowadzone badania ujawniają nowe oblicza zdawałoby się dobrze znanych substancji. Tym całkiem niedawno poznanym i nie do końca wyjaśnionym obliczem żelaza jest jego wpływ na serce.

Stwierdzono, że niedobór żelaza może wpływać niekorzystnie na przebieg większości chorób serca.

Niedostateczna ilość żelaza w organizmie może wynikać z:

1.       1. Niedostatecznej podaży żelaza w diecie.

2.       2. Przewlekłej utraty krwi (np. obfite miesiączki u kobiet czy krwawienia z przewodu pokarmowego, na które są narażone zwłaszcza osoby starsze).

3.       3. Zwiększonego zapotrzebowania metabolicznego.

Bardzo istotny jest fakt, że niedobór żelaza może występować zarówno ze współistniejącą niedokrwistością jak i z zupełnie prawidłową morfologią. Niedostatek żelaza jest powszechny wśród osób z chorobami kardiologicznymi. Dotyczy to zwłaszcza chorych z niewydolnością serca, gdzie niedobór żelaza jest stwierdzany w połowie przypadków.

Poziom zaopatrzenia organizmu w żelazo jest tak ważny, ponieważ jego niedobór pogarsza przebieg i skutki leczenia chorób układu sercowo-naczyniowego.

Najlepiej , choć nie do końca poznaną kardiologiczną grupą w aspekcie znaczenia żelaza są chorzy z niewydolnością serca. Niedobór żelaza w komórkach mięśnia serca prowadzi do deficytu energetycznego, który osłabia siłę skurczu komórki, pogarszając wydolność całego serca. Oznacza to pogłębianie się niewydolności mięśnia serca.

U chorych z niewydolnością mięśnia serca częstym powodem niedoboru żelaza jest niedożywienie wynikające z różnych przyczyn:

1.       Osłabienia apetytu.

2.       Monotonnej diety ubogiej w źródła żelaza np. mięso, żółtka jaj, rośliny strączkowe.

3.       Depresja.

4.       Ograniczenia dietetyczne wynikające z chorób współistniejących .

5.       Działania niepożądane niektórych leków.

W wieku podeszłym szczególnie istotna bywa utrata żelaza w związku z chorobami układu pokarmowego skutkującymi mikrokrwawieniami w wyniku:

1.       1. Nowotworów przewodu pokarmowego.

2.       2. Polipów.

3.       3. Wrzodów.

4.       4. Chorób zapalnych jelit.

5.       5. Stosowania leków przeciwkrzepliwych.

Do niedoborów żelaza prowadzą również przewlekłe stany zapalne toczące się w organizmie.

Deficyt żelaza jest niekorzystnym czynnikiem prognostycznym u osób z niewydolnością serca sprzyja:

1.       Obniżonej wydolności wysiłkowej.

2.       Gorszej jakości życia.

3.       Wyższym wskaźnikom hospitalizacji.

4.       Zwiększonej śmiertelności.

Mniej przebadane są skutki niedoboru żelaza u chorych z zaburzeniami rytmu serca, ale i w tej grupie zostały poczynione obserwacje. Dotyczą one chorych z migotaniem przedsionków. Stwierdzono, że niedobór żelaza występuje u (według różnych źródeł) od 36-63% osób.

Częściej zauważano deficyt żelaza u:

1.       1. Kobiet.

2.       2. Chorych na cukrzycę.

3.       3. Pacjentów po przebytym udarze mózgu.

Badania wykazały, że deficyt żelaza był niewielki zarówno w grupie kontrolnej jak i u pacjentów z napadowym i przetrwałym migotaniem przedsionków (rokującym umiarowienie). Znacznie wzrastał u chorych z utrwalonym migotaniem przedsionków (nie poddającym się umiarowieniu). Niedobór żelaza upośledzając procesy energetyczne w komórce mięśnia serca sprzyja przerostowi mięśnia lewej komory podczas przyśpieszonej pracy serca.

Zaobserwowano, że u osób z deficytem żelaza po przeprowadzonym zabiegu ablacji z powodu arytmii częściej następuje nawrót arytmii.

Niedobór żelaza upośledzający procesy energetyczne zachodzące w komórce mięśnia serca jest niekorzystnym czynnikiem rokowniczym w przypadku choroby niedokrwiennej serca. Niedostateczny poziom żelaza występuje u średnio 43% chorych z chorobą niedokrwienną serca. Wiąże się to z wyższym ryzykiem zgonu sercowo-naczyniowego oraz nawrotu ostrego incydentu wieńcowego (zawał mięśnia serca i niestabilna dusznica bolesna) w ciągu 12 miesięcy od incydentu wieńcowego.

Podczas hospitalizacji chorych z zawałem mięśnia serca leczonych angioplastyką tętnic wieńcowych stwierdzono złe rokowanie u chorych z deficytem żelaza. U pacjentów, u których żelazo suplementowano w ciągu 3 miesięcy obserwowano poprawę funkcji lewej komory i mniejszy obszar zawału mięśnia serca.

Podobne obserwacje dotyczyły osób z udarem mózgu, nadciśnieniem płucnym i ciężkim zwężeniem zastawki aortalnej.

Pacjenci kardiologiczni bez deficytu żelaza rzadziej są hospitalizowani, obarczeni niższym ryzykiem śmiertelności, nie mają niekorzystnej przebudowy mięśnia serca, lepiej tolerują wysiłek, co wpływa na znacznie lepszą jakość życia.

Małgorzata Stokowska-Wojda

Choroba Alzheimera jest jednym z upiorów współczesności. Jest to choroba neurodegeneracyjna, która wynika z odkładaniu się w mózgu nieprawidłowych substancji (amyloidu i białek tau),prowadzących do uszkodzenia tkanki nerwowej. Następuje sukcesywne obumieranie neuronów (komórek nerwowych), a w konsekwencji pogłębia się zanik mózgu. Istotą choroby Alzheimera jest postępujący zespół otępienny obejmujący problemy z pamięcią, mową, poruszaniem się, co ostatecznie skutkuje zupełną utratą samodzielności w zakresie prostych czynności dnia codziennego.

Znaczna większość przypadków choroby dotyczy osób po 65 roku życia, ale zdarzają się przypadki (1-8%), kiedy pierwsze objawy występują wcześniej-u czterdziestolatków a nawet u trzydziestolatków. W przypadku zachorowania w młodym wieku mówimy o chorobie Alzheimera o wczesnym początku. Choroba nie została dobrze poznana i nieznane są wszystkie czynniki, które mają wpływ na jej pojawienie się u pacjenta.

Uważa się, że część przypadków (ok. 10%) jest uwarunkowana genetycznie. Znane są mutacje genowe odpowiadają za chorobę Alzheimera. Dodatkowo wiadomo, że choroba dziedziczona jest w sposób autosomalny dominujący. Oznacza to, że dziedziczenie jest niezależne od płci, ale obecność „wadliwego” genu u pacjenta daje stuprocentową pewność, że choroba u niego się rozwinie. Zaobserwowano, że w przypadku obciążeń genetycznych znacznie częściej ma miejsce postać o wczesnym początku, czyli wystąpienie objawów u osób młodych. Postać o wczesnym początku dotycząca osób młodych ma bardziej agresywny przebieg, a postępowanie uszkodzeń mózgu i objawów jest szybsze niż u pacjentów po 65 roku życia.

Wczesne objawy choroby Alzheimera:

1.       Zaburzenia pamięci, w tym, pamięci krótkotrwałej. Chory zapomina nazwiska, daty, zapomina, gdzie odłożył klucze, albo ważne dokumenty. Ma wrażenie, że nieustannie coś gubi. Bywa, że odkłada przedmioty w niewłaściwe dla nich miejsca. Często chory zadaje te same pytania nie mając świadomości, że odpowiedź już padła kilka minut wcześniej.

2.       Zaburzenia planowania i decyzyjności. Pierwszymi objawami choroby mogą być trudności w rozwiązywaniu prostych codziennych problemów, które do nie dawna nie stanowiły kłopotu, ale też niemoc w podejmowaniu nieskomplikowanych decyzji.

3.       Trudności w wykonywaniu codziennych obowiązków np. zapłacenie rachunków, czy ugotowanie dobrze znanej potrawy.

4.       Trudności w zarządzaniu finansami polegające na tym, że osoba chora ma kłopot z oszacowaniem kwoty potrzebnej na zwykłe drobne zakupy, czy oceną poprawności kwoty wydanej przez kasjera.

5.       Zaburzenia czasowo-przestrzenne polegają na problemie z rozpoznaniem miejsca, w którym chory już był, a nawet z rozpoznaniem pory dnia.

6.       Problemy z kontrolowaniem emocji. Często pojawia się odczuwanie irytacji, złości, wybuchy gniewu i  frustracji.

7.       Konsekwencją złego samopoczucia jest wycofywanie się z życia społecznego. Chora osoba prezentuje niechęć do spotykania się z bliskimi i przyjaciółmi. Odwołuje spotkania, skraca rozmowy telefoniczne

Po wczesnym okresie objawów zmiany otępienne pogłębiają się. Coraz częściej chory gubi się w dobrze znanych sobie miejscach. Pojawiają się problemy z rozpoznawaniem znajomych, ale też członków bliskiej rodziny. Pogarsza się mowa. Chory zapomina prostych słów, albo używa niewłaściwych słów. Bywa, że u chorego występują urojenia. Często wpada w stany rozdrażnienia i gniewu.

W końcowej fazie choroby pacjent staje się niesamodzielny. Nie potrafi ubrać się, zjeść przygotowanego posiłku, kontrolować czynności fizjologicznych. Zanika mowa. U chorych z zaawansowaną chorobą często pojawia się potrzeba wyjścia (z domu, mieszkania czy domu opieki), ale chory nie wie dokąd i po co idzie, tuła się bez celu.

Spektakularnych sukcesów w leczeniu choroby Alzheimera jeszcze nie ma. Są prowadzone badania dotyczące pozytywnego działania fal elektromagnetycznych, które wydają się obiecujące, a także prace nad preparatem farmakologicznym, który może opóźnić skutki otępienia. Do tej pory żadna skuteczna metoda nie została zastosowana na szeroką skalę, co na ten moment czyni chorobę Alzheimera nieuleczalną.

Chorobie Alzheimera nie można zapobiec, zwłaszcza jeżeli jest to postać uwarunkowana genetycznie. Jednak stwierdzono, że zdrowy styl życia może opóźnić początek choroby i nieco złagodzić jej objawy. Stąd jeszcze jeden powód, by zadbać o siebie:

1.     1. Warto zapobiegać otyłości i nadwadze oraz zadbać o warzywa i owoce w diecie.

2.     2. W przypadku nadciśnienia tętniczego regularnie przyjmować leki i kontrolować pomiary ciśnienia tętniczego krwi.

3.     3. Właściwą dietą, wagą i wysiłkiem fizycznym zapobiegać rozwojowi cukrzycy. U osób, które chorują na cukrzycę ważny jest stan dobrego wyrównania, który zależy od przyjmowanych leków, ale również od stylu życia: sposobu odżywiania i aktywności fizycznej.

4.     4. Zalecane jest unikanie używek , zwłaszcza papierosów i alkoholu.

5.     5. Ważna jest również regularna, dostosowana do wieku i wydolności aktywność fizyczna.

Małgorzata Stokowska-Wojda

Kiedy słuchamy radia, skupiamy się na treści audycji, na formie słyszanych wypowiedzi. Zdecydowanie preferujemy, te gładkie, potoczyste, przekazane eleganckim językiem. Doceniamy precyzyjne formułowanie myśli. Jednak rzadko zastanawiamy się nad znaczeniem mowy w komunikacji ze światem zewnętrznym i tym, jak skomplikowane są zaburzenia mowy.

Kształtowanie dźwięków mowy jest zależne od wielu czynników. W procesie tym biorą udział górne drogi oddechowe, mięśnie, obwodowy układ nerwowy i mózg. Dysfunkcja każdego z tych elementów daje zburzenia mowy zwane dyzartrią. Dyzartria to specyficzne, zróżnicowane zaburzenia mowy, które utrudniają kontakt z otoczeniem. Dyzartria sama nie jest chorobą, jest objawem różnych chorób i urazów.

Zaburzenia mowy mogą być jednym z objawów:

1.    1. Udarów mózgu.

2.    2. Urazów czaszkowo-mózgowych.

3.    3. Nowotworów ośrodkowego układu nerwowego.

4.    4. Choroby Parkinsona.

5.    5. Pląsawicy Huntingtona.

6.    6. Stwardnienia zanikowego bocznego.

7.    7. Porażenia mózgowego.

8.    8. Dystrofii mięśniowej.

9.    9. Stanu po operacji krtani.

1010. Niektórych infekcji (np. boreliozy).

1111. Niektórych chorób autoimmunologicznych (np. miastenii).

1212. Zaburzeń metabolicznych (np. choroby Wilsona polegającej na zaburzeniach w metabolizmie miedzi).

1313. Zaburzenia mowy mogą wystąpić podczas przyjmowania niektórych leków (uspokajających i nasennych), czy narkotyków.

W zależności od rodzaju zaburzeń mowy można diagnozować powód ich pojawienia się.

 A nieprawidłowości w zakresie mowy mogą być bardzo różnorodne:

1.    1 .Trudny start.

2.    2. Męczliwość podczas mówienia.

3.    3. Nosowy głos.

4.    4. Załamania głosu.

5.    5. Akcentowanie nadmierne, lub monotonne.

6.    6. Mowa powolna lub szybka.

7.    7. Zmiana wysokości głosu.

8.    8. Drżący głos.

9.    9. Mówienie na wdechu.

1010 Jąkanie się.

Dyzartria bezpośrednio nie zagraża życiu, ale powoduje znaczne obniżenie jego jakości w wyniku trudności w komunikowaniu się z otoczeniem. Ponadto dyzartrii towarzyszą również zaburzenia oddychania, połykania i odruchu wymiotnego.

Pielęgnacja pacjenta z zaburzeniami połykania jest bardzo ważna i wymaga specjalnej wiedzy. Nieprawidłowe połykanie sprzyja zaaspirowaniu drobnego fragmentu jedzenia do układu oddechowego. Jest to sytuacja grożąca zachłystowym zapaleniem płuc. Zbyt rzadki i zbyt gęsty pokarm jest przełykany z trudnością i niesie duże ryzyko zakrztuszenia. Karmienie osoby z zaburzeniami połykania wymaga staranności, cierpliwości i uwagi. Pokarm powinien być zmiksowany, bez obecności grudek, a do wody należy dodawać zagęstnik.

Leczenie zaburzeń mowy polega przede wszystkim na właściwym leczeniu choroby zasadniczej, która jest powodem wystąpienia zaburzeń.

Ważna rolę w terapii dyzartrii odgrywa logopeda. Prowadzone przez logopedę ćwiczenia mają na celu pobudzenie i wzmacnianie mięśni, które są zaangażowane w powstawanie mowy. Pacjent jest uczony wolnej i wyraźnej mowy. Równolegle prowadzone są ćwiczenia oddechowe. Wykwalifikowani neurologopedzi wykorzystują do terapii dyzartrii elektrostymulację mięśni i kinesiotaping. Kinesiotaping stosowany jest zwłaszcza u pacjentów po udarze. Plastrami okleja się porażoną stronę twarzy poprawiając jej symetrię, ponieważ opadający kącik ust znacznie zniekształca mowę.  Szczególnym sposobem leczenia osób dyzartrycznych jest metoda PNF. Metoda polega na oddziaływaniach (np. wysoką i niską temperaturą) na mięśnie twarzy oczekując ich odpowiedzi ruchowej. Jest to jeden ze sposobów leczenia zaburzeń połykania.

Małgorzata Stokowska-Wojda

Nowoczesne technologie cyfrowe znajdują zastosowanie w wielu dziedzinach naszego życia i pozwalają osiągać to, co do niedawna wydawało się niemożliwe.

Za największą plagę cywilizacyjną uznaje się choroby układu krążenia. To one są najczęstszą przyczyną zgonów. Drugie miejsce w tym koszmarnym wyścigu zajmują choroby nowotworowe. Jednak statystyki i prognozy WHO wieszczą, że ok. 2050 roku to nowotwory zyskają palmę pierwszeństwa.

Polskie zestawienia, podobnie jak światowe nie są pocieszające. Co czwarty Polak umiera z powodu choroby nowotworowej, rocznie stanowi to 100 tysięcy przypadków śmiertelnych. Z chorobą nowotworową żyje ok. 1,17 mln Polaków.

Struktura zachorowań i zgonów ulega zmianie. Wśród kobiet zmalała umieralność na raka żołądka i szyjki macicy. Wzrosła umieralność z powodu raka płuca, który wyprzedził nowotwór piersi.

U mężczyzn rośnie zachorowalność na raka gruczołu krokowego i jelita grubego, zmniejszyło się ilość przypadków raka płuca.

W nowoczesnej terapii nowotworów kluczową rolę odgrywa diagnostyka molekularna. Analiza materiału genetycznego (DNA/RNA) w celu wykrywania mutacji, patogenów i predyspozycji do chorób pozwala na precyzyjną diagnozę i personalizację leczenia. Dzięki niej lekarze mogą dobrać tzw. terapię celowaną w postaci leków, które działają na określony rodzaj mutacji w komórkach nowotworowych.

Ilość informacji, jakie musi posiadać lekarz jest ogromna. Różne typy nowotworów mają różne mutacje, a liczba dostępnych badań szybko rośnie. Dodatkowe utrudnienie stanowią ciągle zmieniające się programy lekowe.

Celem pomocy lekarzom w podejmowaniu decyzji diagnostycznych i terapeutycznych w zakresie terapii nowotworów Polskie Towarzystwo Onkologiczne opracowało innowacyjną aplikację mobilną „PTO”.

Aplikacja zawiera rekomendacje w zakresie badań genetycznych dostosowanych do konkretnego rozpoznania nowotworowego. Zawiera wskazówki dotyczące wyboru odpowiednich testów, co usprawnia proces diagnostyczny i pozwala na wdrożenie precyzyjnej terapii. Profity z tytułu stosowania aplikacji są nie do przecenienia: poprawa bezpieczeństwa i skuteczności terapii, personalizowanie leczenia pod kątem indywidualnych cech biologicznych nowotworu, skracanie czasu diagnostyki. Jest to narzędzie, które niewątpliwie pomaga ratować ludzkie życie.

Aplikacja PTO nie wykorzystuje sztucznej inteligencji. Nie podejmuje decyzji za lekarza. Pełni funkcję asystenta wspierającego specjalistę. Leczenie onkologiczne jest procesem zespołowym, w którym biorą udział lekarze różnych specjalności: onkolodzy, chirurdzy, radiolodzy, patomorfolodzy, radioterapeuci. Decyzje terapeutyczne podejmowane są wspólnie w zespole lekarskim. Aplikacja pełni rolę pomocniczą zwłaszcza w zakresie usystematyzowania danych, a jej rolą jest skrócenie czasu procedur diagnostycznych i rozpoczęcie leczenia. Jak wiemy, diagnostyka i leczenie nowotworów to ciągły wyścig z czasem, aplikacja pozwala zyskać na czasie.

Mimo tego, że nowe cyfrowe narzędzie pozwoli na diagnostykę i leczenie chorób nowotworowych na wyższym poziomie, warto pomyśleć o tym, by nie zachorować na nowotwór, a jeżeli już się to zdarzy, wykryć go w jak najwcześniejszym stadium. Najlepszym sposobem jest zdrowy styl życia. Palenie papierosów, nadużywanie alkoholu , nieprawidłowa dieta i otyłość to ciągle niedoceniane czynniki sprzyjające chorobom nie tylko z zakresu układu krążenia, ale również nowotworom. Wszystkie wymienione „grzechy stylu życia” są czynnikami, których poprawa jest zależna od nas samych. To nasz świadomy wybór. Ważne jest również korzystanie z powszechnych programów profilaktycznych umożliwiających wczesne wykrycie nowotworu, a co za tym idzie znaczne zwiększenie szans na powodzenie terapii. Polski pacjent ma do dyspozycji cytologię, mammografię i profilaktyczną kolonoskopię.

Małgorzata Stokowska-Wojda

Za seniorów uważamy grupę osób, które przekroczyły 65 rok życia. Jest to wiek, w którym rozwija się główny problem geriatryczny- zespół kruchości, zwany też zespołem słabości lub zespołem wyczerpania rezerw.

Jest on złożonym, wielowymiarowym stanem związanym ze zmniejszeniem fizjologicznych rezerw i obniżeniem odporności na czynniki stresowe wskutek zmniejszonej wydolności wszystkich narządów i układów oraz złożonych zaburzeń dotyczących mechanizmów regulacyjnych.

Objawy zespołu kruchości (słabości) to przede wszystkim:

1.       1. Niezamierzona utrata wagi i masy mięśniowej.

2.       2. Chroniczne zmęczenie.

3.       3. Spowolnienie ruchowe (wolniejszy chód).

4.       4. Zmniejszona aktywność fizyczna.

5.       5. Słabsza siła mięśni (np. chwytu dłoni).

6.       6. Spadek odporności, co zwiększa ryzyko upadków, infekcji i hospitalizacji.

7.       7. Problemy z pamięcią czy nastrojem, prowadzące do utraty samodzielności. 

Zespół kruchości, to stan fizjologiczny u osób starszych, charakteryzujący się spadkiem rezerw organizmu i odporności na stres, ale możliwy do złagodzenia przez odpowiednią rehabilitację i styl życia.

Populacja osób starszych jest bardzo heterogenna pod względem przebiegu procesu starzenia, chorób towarzyszących, stanu odżywienia, zdrowia psychicznego, sprawności fizycznej, czy wsparcia socjalnego.

Ocena stanu zdrowia, ryzyka śmiertelności, ryzyka powikłań pooperacyjnych zarówno krótko- jak i długoterminowych jest nie lada wyzwaniem podczas kwalifikowania seniorów do zabiegów operacyjnych.

Wiek metrykalny nie jest wiarygodnym wskaźnikiem. Osoby w tym samym wieku metrykalnym mogą prezentować różny wiek biologiczny. Przy pomocy rutynowo wykonywanych badań laboratoryjnych też trudno określić ryzyko zabiegu.

Jako przydatne w ocenie ryzyka okołooperacyjnego są :

1.       1. Morfologia (ważne jest stwierdzenie czy chory nie ma niedokrwistości).

2.       2. Kreatynina (oceniająca wydolność nerek).

3.       3. Albuminy (u osób starszych często bywają niedobory białka).

4.       4. Hemoglobina glikowana wykonywana u osób z rozpoznana cukrzycą-badanie pozwala ocenić stan wyrównania cukrzycy.

Kluczowa jest ocena szeroko rozumianej wydolności pacjenta, temu celowi służą specjalnie opracowane testy oceniające różne domeny życia chorego ze szczegółową punktacją w poszczególnych zakresach:

1.       1. Ocena codziennego funkcjonowania.

2.       2. Ocena funkcji poznawczych.

3.       3. Choroby współistniejące.

4.       4. Ocena nastroju.

5.       5. Ocena stanu odżywienia.

6.       6. Wsparcie społeczne.

7.       7. Przyjmowane przewlekle leki.

8.       8. Wydolność fizyczna.

Zestaw wykonanych testów pozwala stwierdzić , czy u osoby badanej występuje zespół kruchości. Deficyt (o określonej punktacji) w zakresie co najmniej 3 domen przemawia za rozpoznaniem zespołu kruchości.

Na decyzję o leczeniu operacyjnym i znieczuleniu ogólnym ma wpływ przede wszystkim wiek biologiczny. Rozpoznanie zespołu kruchości nie jest przeciwwskazaniem do leczenia operacyjnego, ale często stanowi wskazanie do zmiany strategii leczenia.

W kwalifikacji seniorów do zabiegów chirurgicznych należy wziąć pod uwagę wiele czynników :

1.       Czy u pacjenta można rozpoznać zespół kruchości.

2.       Wyniki badań laboratoryjnych i ich znaczenie w rokowaniu.

3.       Ocena przewidywanej długości życia po leczeniu i bez leczenia.

4.       Ocena ryzyka powikłań.

5.       Ocena celów, preferencji i oczekiwań pacjenta oraz wpływu leczenia na te cele.

6.       Ocena możliwości poprawy stanu pacjenta przed operacją z uwzględnieniem pilności zabiegu i zaawansowania zespołu kruchości.

Często kwalifikacja do zabiegu i znieczulenia ogólnego jest trudna. W związku z powyższym wyspecjalizowała się gałąź medycyny zwana chirurgią geriatryczną. Przy konieczności wykonania zabiegu obarczonego dużym ryzykiem można wykonać ten sam zabieg przy zastosowaniu technik minimalnie inwazyjnych znacznie zmniejszających ryzyko. Chirurdzy geriatryczni stosują również innego rodzaju rozwiązania niż rutynowo dostępne osiągając efekt pomocy pacjentowi. Z uwagi na odmienność postępowania z seniorami w obliczu zabiegu operacyjnego rozwój chirurgii geriatrycznej ma ważne znaczenie.

Małgorzata Stokowska-Wojda

Każdy z nas żyje kierując się określonymi zasadami postępowania, wzorami i wytycznymi przewidzianymi do powszechnego stosowania. Nie uświadamiamy sobie, że na co dzień pędzimy żywot w oparciu o normy prawne i społeczne. Ten zbiór ustalonych reguł postępowania przyjęty w określonej grupie lub społeczności stanowi swoisty wzorzec, według którego jednostki kształtują swoje zachowanie. Często zachowanie, które nie mieści się w prawidłach normy określamy jako dziwne. Osoba zachowująca się inaczej niż większość społeczności bywa określana mianem dziwaka. Dziwactwo lub ekscentryczność są zachowaniami świadomie odbiegającymi od przyjętych norm. Łatwo je pomylić z chorobą centralnego układu nerwowego-chorobą tików zwaną też zespołem Gillesa de Tourette'a (GTS).

Zespół Gillesa de Tourette'a należy do rzadkich wrodzonych zaburzeń neurologicznych. Według różnych źródeł chorobą tą obarczonych jest 4-5 na 10 000 osób, statystyki amerykańskie podają, że jedno na 162 dzieci ma chorobę Tourette'a.

Choroba charakteryzuje się występowaniem mnogich tików. Polegają one na niezależnych od woli krótkotrwałych, nagłych szybkich, nierytmicznych skurczach mięśni, które nie są kontrolowane. Chorobliwe ruchy mogą obejmować jedną część ciała lub wiele części ciała.

Niepodlegające kontroli ruchy określane są tikami ruchowymi lub mięśniowymi. W początkowym stadium choroby dotyczą zwykle głowy, szyi i twarzy. Czasami występuje  kilka tików ruchowych jednocześnie. Tiki te są ruchami stereotypowymi i powtarzają się seriami.

Tiki mogą mieć również postać szybkiego, mimowolnego, nagłego wydawania różnych dźwięków. Są to tiki dźwiękowe (głosowe).

Wśród tików ruchowych i dźwiękowych wyróżniamy tiki proste i złożone. Tiki ruchowe proste pojawiają się zwykle nagle i dotyczą pojedynczych mięśni. Mogą utrzymywać się kilka tygodni lub miesięcy. Tiki złożone jako wzory sekwencyjnych ruchów przypominają ruchy zamierzone (intencjonalne). Dotyczą różnych grup mięśni.

Tiki ruchowe proste:

1.       1. Mruganie oczami.

2.       2. Marszczenie czoła, unoszenie brwi.

3.       3. Otwieranie ust, wystawianie języka.

4.       4. Potrząsanie głowa.

5.       5. Zaciskanie pięści, ruchy ramion.

Tiki ruchowe złożone:

1.       Skakanie, kopanie.

2.       Kucanie.

3.       Siadanie.

4.       Wąchanie siebie i/lub innych osób czy rzeczy.

5.       Dotykanie siebie i/lub innych osób czy rzeczy.

6.       Echopraksja-powtarzanie zachowań lub ruchów innej osoby.

7.       Kopropraksja-nieświadome lub niezamierzone wykonywanie wulgarnych gestów.

Tiki proste dźwiękowe:

1.       1. Chrząkanie, pogwizdywanie.

2.       2. Mlaskanie, cmokanie, mruczenie.

3.       3. Pokasływanie, pochrząkiwanie, czkawka.

Tiki dźwiękowe złożone:

1.       1. Echolalia-powtarzanie pojedynczych sylab bądź też całych wyrażeń.

2.       2. Koprolalia-nieuświadamiane wypowiedzi wulgarne, przekleństwa.

3.       3. Palilalia-powtarzanie wypowiedzianych przez siebie ostatnich własnych słów , sylab lub fraz.

W powstawanie tików zaangażowane są pewne grupy mięśni. Tiki charakteryzują się brakiem rytmiczności i intensywnością występowania. Zazwyczaj pojawiają się nieoczekiwanie. Czasami zdarza się, że poprzedza je niespecyficzny dyskomfort np. suchość w gardle, poczucie konieczności wykonania tiku. Pojawiają się w seriach jednolitych. Występują często w nieregularnych odstępach czasy. Tiki mogą zmieniać miejsce występowania w ciele oraz przybierać na sile. Mogą pojawiać się również podczas snu.

Tiki nie są niezmienne. Podczas różnych sytuacji stresujących, niepokoju czy znużenia mogą się one zmieniać lub nasilać.

Do czynników zwiększających częstość i natężenie tików należą:

1.       1. Stan napięcia emocjonalnego.

2.       2. Stres.

3.       3. Zmęczenie.

4.       4. Bodźce wzrokowe, słuchowe lub dotykowe.

5.       5. Stany chorobowe.

Nadwrażliwość na pewne bodźce może sprawić, że tiki pojawiają się np. w obecności niektórych osób, albo podczas wykonywanie wybranych czynności. Osoby dotknięte chorobą tików mogą okresowo je kontrolować. Jednak kontrola nad wystąpieniem tików stanowi tak duże napięcie, że skutkuje to następową intensyfikacją tików w celu zmniejszenia napięcia.

Choroba Tourette'a zaczyna się w dzieciństwie, zazwyczaj ma swój początek między 2 a 15 rokiem życia (średnio ok. 7 roku życia). Objawiać się może prostymi tikami motorycznymi np. marszczenie nosa. Uwidaczniać się to może pojedynczym tikiem w określonym jednym miejscu. Z biegiem czasu (nawet po kilku tygodniach) do 3 miesięcy tiki przenoszą się w inne miejsce w ciele, nasilając się. Pojawiają się wieloogniskowe tiki ruchowe i tiki dźwiękowe. W wieku ok 10 roku życia mogą występować tiki głosowe proste i złożone. Na kolejnym etapie choroby dołączają się napadowe zaburzenia koncentracji oraz tiki czuciowe w postaci uczucia mrowienia skóry, gorąca, napięcia, łaskotania. Występować może także nadpobudliwość oraz utrudniona kontrola nad odruchami. Zaczynają się także uaktywniać tiki ruchowe. Najczęściej nasilenie choroby Tourette'a przypada na okres ok. 10 lat od jej początku. Z wiekiem tiki mogą się ustabilizować. Nawet u połowy chorych objawy mogą ustąpić przed 18 rokiem życia. U dorosłych tiki są bardziej nasilone. Choroba Tourette'a występuje prawie 3 razy częściej u płci męskiej. Niestety, nie wiadomo jakie jest źródło choroby. Rozważa się tło genetyczne, działanie czynników środowiskowych lub nieprawidłowości w gospodarce neuroprzekaźnikami.

Z chorobą Tourette'a często występują inne schorzenia:

1.       1. ADHD-zespół nadpobudliwości psycho-ruchowej.

2.       2. OCD-zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne. Objawy te pojawiają się zwykle 3 do 6 lat od początku choroby Tourette'a.

3.       3. Zaburzenia zachowania.

4.       4. Zaburzenia lękowe.

5.       5. Zaburzenia nastroju.

Leczenie jest objawowe i wielokierunkowe. W każdym przypadku choroby niezbędna jest psychoedukacja rodziców dziecka oraz najbliższego otoczenia chorego, w tym nauczycieli i kolegów. Warto skorzystać z profesjonalnej pomocy psychologów i psychoterapeutów. Uczęszczanie na psychoterapię np. poznawczo-behawioralną z behawioralną terapią tików przynosi pozytywne efekty. Stosuje się również farmakoterapię. Najcięższe przypadki oporne na podawane leki leczone są chirurgicznie. Jedną z wykorzystywanych metod jest Głęboka Stymulacja Mózgu (DBS), polegająca na wszczepieniu elektrod stymulujących. Innym sposobem, mniej inwazyjnym jest ablacja ultradźwiękowa (MRgFUS), która precyzyjnie niszczy fragment tkanki mózgowej. Na tiki miejscowe bywa stosowana elektrostymulacja nerwu pośrodkowego lub zastrzyki miejscowe z toksyny botulinowej w okolicy występowania tików.

Małgorzata Stokowska-Wojda

Wiosna e–zdrowia i koordynacji na Lubelszczyźnie - Edycja V 

                Opieka koordynowana, e-zdrowie, profilaktyka   

SOBOTA 11 kwietnia 2026 r.

9:00 – 10:00 – Rejestracja uczestników

10:00 – 10:15 – Oficjalne rozpoczęcie konferencji - Prezes LZLR-P

10:15 – 12:15 – Sesja wykładowa

- Opieka w POZ nad pacjentem z astmą oskrzelową.

- Opieka w POZ nad pacjentem z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc.

12:15 – 12:30 – przerwa na kawę

12:30 – 14:30 – Sesja wykładowa

- Opieka w POZ nad pacjentem z niedoczynnością tarczycy.

- Opieka w POZ nad pacjentem z diagnostyką guzków pojedynczych i mnogich tarczycy.

14:30 – 15:45 – Lunch

15:45 – 16:15 – Wykład sponsorowany firmy farmaceutycznej

16:15 – 17:45 – Sesja wykładowa

- Opieka w POZ nad pacjentem z nadciśnieniem tętniczym.

- Opieka w POZ nad pacjentem z niewydolnością serca.

- Opieka w POZ nad pacjentem z migotaniem przedsionków.

- Opieka w POZ nad pacjentem z przewlekłą chorobą niedokrwienną serca.

Wiosna e–zdrowia i koordynacji na Lubelszczyźnie - Edycja V

Opieka koordynowana, e-zdrowie, profilaktyka

NIEDZIELA 12 kwietnia 2026 r.

10:00 – 11.15 – Sesja wykładowa

- Opieka w POZ nad pacjentem z przewlekłą chorobą nerek.

11:15 – 12:00 – Wykład sponsorowany firmy farmaceutycznej

12:00 – 12:30 – przerwa na kawę

12:30 – 14:30 – Sesja wykładowa

- Opieka w POZ nad pacjentem z cukrzycą.

14:30 – 15:30 – Lunch

15:30 – 17:30 – Sesja wykładowa

- Interpretacja badań wykonywanych w ramach budżetu powierzonego opieki koordynowanej.

 *SOBOTA 11 kwietnia 2026 r. 

20:30 - Uroczysta kolacja przy muzyce w tle 

*Źródło finansowania wydarzeń o charakterze rozrywkowym nie pochodzi od innowacyjnych firm farmaceutycznych będących członkami INFARMA, lecz ze środków pozyskanych od uczestników wydarzenia. Opłata wynosi 200 zł.

* Lubelski Związek Lekarzy Rodzinnych - Pracodawców oświadcza, że udział osób towarzyszących nie zostanie sfinansowany ze środków pochodzących od firm członkowskich Izby POLMED lub MedTech Polska 

Formularz rejestracyjny

Konferencja 11.04.2026 r. – 12.04.2026 r. Hotel Victoria Lublin

„Wiosna e-zdrowia i koordynacji na Lubelszczyźnie” 2026 r.

w celu zarezerwowania miejsca prosimy o wypełnienie formularza i dokonanie opłaty

Imię i nazwisko

PESEL (tylko w przypadku prośby o wystawienie faktury na osobę fizyczną)

Numer prawa wykonywania zawodu

Jestem uprawniony/a do wypisywania recept: TAK/NIE

Telefon

E-mail

Nazwa reprezentowanego podmiotu

Adres reprezentowanego podmiotu

NIP reprezentowanego podmiotu

Województwo

Informacje dodatkowe

·       nocleg TAK/NIE

jeżeli TAK:

- z piątku na sobotę TAK/NIE (nocleg na własny koszt)

- z soboty na niedzielę TAK/NIE

·       uczestnictwo w dwóch dniach konferencji TAK/NIE

Jeżeli NIE to prosimy o podanie dnia udziału …......................................

·       uczestnictwo w kolacji w sobotę TAK/NIE

·       osoba towarzysząca TAK/NIE

jeżeli TAK:

Imię i nazwisko osoby towarzyszącej …............................................................

Koszt uczestnictwa:

Ø  członek LZLR-P - 200 zł

Ø  członek LZLR-P wraz z osobą towarzyszącą - 400 zł

Ø  osoba spoza LZLR-P - 850 zł

Ø  osoba spoza LZLR-P wraz z osobą towarzyszącą - 1500 zł

Opłata za osobę towarzyszącą obejmuje zakwaterowanie z soboty na niedzielę i wyżywienie.

Prosimy o przesłanie wypełnionego (elektronicznie bądź w formie skanu) formularza do 25 marca 2026 r. na adres Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Ilość miejsc ograniczona.

Po przesłaniu formularza należy dokonać wpłaty na numer konta 28194010763032512000910000

Tytuł wpłaty „Imię i nazwisko Wiosna e-zdrowia i koordynacji na Lubelszczyźnie 2026”

Po zweryfikowaniu wpłaty zostanie wystawiona faktura i wysłana na adres mailowy podany w formularzu.

W przypadku rezygnacji z uczestnictwa w konferencji na dwa dni lub w przeddzień dokonana wpłata nie zostanie zwrócona.

W przypadku nieobecności na konferencji pokrywają Państwo koszty noclegu.

*Program pozamerytoryczny (rozrywkowy) nie zostanie sfinansowany ze środków pochodzących od firm członkowskich Izby POLMED lub MedTech Polska, lecz ze środków pozyskanych od uczestników wydarzenia

*Lubelski Związek Lekarzy Rodzinnych - Pracodawców oświadcza, że udział osób towarzyszących nie zostanie sfinansowany ze środków pochodzących od firm członkowskich Izby POLMED lub MedTech Polska