CHOROBA ALHEIMERA-NIERÓWNA WALKA

Choroba Alzheimera jest jednym z upiorów współczesności. Jest to choroba neurodegeneracyjna, która wynika z odkładaniu się w mózgu nieprawidłowych substancji (amyloidu i białek tau),prowadzących do uszkodzenia tkanki nerwowej. Następuje sukcesywne obumieranie neuronów (komórek nerwowych), a w konsekwencji pogłębia się zanik mózgu. Istotą choroby Alzheimera jest postępujący zespół otępienny obejmujący problemy z pamięcią, mową, poruszaniem się, co ostatecznie skutkuje zupełną utratą samodzielności w zakresie prostych czynności dnia codziennego.

Znaczna większość przypadków choroby dotyczy osób po 65 roku życia, ale zdarzają się przypadki (1-8%), kiedy pierwsze objawy występują wcześniej-u czterdziestolatków a nawet u trzydziestolatków. W przypadku zachorowania w młodym wieku mówimy o chorobie Alzheimera o wczesnym początku. Choroba nie została dobrze poznana i nieznane są wszystkie czynniki, które mają wpływ na jej pojawienie się u pacjenta.

Uważa się, że część przypadków (ok. 10%) jest uwarunkowana genetycznie. Znane są mutacje genowe odpowiadają za chorobę Alzheimera. Dodatkowo wiadomo, że choroba dziedziczona jest w sposób autosomalny dominujący. Oznacza to, że dziedziczenie jest niezależne od płci, ale obecność „wadliwego” genu u pacjenta daje stuprocentową pewność, że choroba u niego się rozwinie. Zaobserwowano, że w przypadku obciążeń genetycznych znacznie częściej ma miejsce postać o wczesnym początku, czyli wystąpienie objawów u osób młodych. Postać o wczesnym początku dotycząca osób młodych ma bardziej agresywny przebieg, a postępowanie uszkodzeń mózgu i objawów jest szybsze niż u pacjentów po 65 roku życia.

Wczesne objawy choroby Alzheimera:

1.       Zaburzenia pamięci, w tym, pamięci krótkotrwałej. Chory zapomina nazwiska, daty, zapomina, gdzie odłożył klucze, albo ważne dokumenty. Ma wrażenie, że nieustannie coś gubi. Bywa, że odkłada przedmioty w niewłaściwe dla nich miejsca. Często chory zadaje te same pytania nie mając świadomości, że odpowiedź już padła kilka minut wcześniej.

2.       Zaburzenia planowania i decyzyjności. Pierwszymi objawami choroby mogą być trudności w rozwiązywaniu prostych codziennych problemów, które do nie dawna nie stanowiły kłopotu, ale też niemoc w podejmowaniu nieskomplikowanych decyzji.

3.       Trudności w wykonywaniu codziennych obowiązków np. zapłacenie rachunków, czy ugotowanie dobrze znanej potrawy.

4.       Trudności w zarządzaniu finansami polegające na tym, że osoba chora ma kłopot z oszacowaniem kwoty potrzebnej na zwykłe drobne zakupy, czy oceną poprawności kwoty wydanej przez kasjera.

5.       Zaburzenia czasowo-przestrzenne polegają na problemie z rozpoznaniem miejsca, w którym chory już był, a nawet z rozpoznaniem pory dnia.

6.       Problemy z kontrolowaniem emocji. Często pojawia się odczuwanie irytacji, złości, wybuchy gniewu i  frustracji.

7.       Konsekwencją złego samopoczucia jest wycofywanie się z życia społecznego. Chora osoba prezentuje niechęć do spotykania się z bliskimi i przyjaciółmi. Odwołuje spotkania, skraca rozmowy telefoniczne

Po wczesnym okresie objawów zmiany otępienne pogłębiają się. Coraz częściej chory gubi się w dobrze znanych sobie miejscach. Pojawiają się problemy z rozpoznawaniem znajomych, ale też członków bliskiej rodziny. Pogarsza się mowa. Chory zapomina prostych słów, albo używa niewłaściwych słów. Bywa, że u chorego występują urojenia. Często wpada w stany rozdrażnienia i gniewu.

W końcowej fazie choroby pacjent staje się niesamodzielny. Nie potrafi ubrać się, zjeść przygotowanego posiłku, kontrolować czynności fizjologicznych. Zanika mowa. U chorych z zaawansowaną chorobą często pojawia się potrzeba wyjścia (z domu, mieszkania czy domu opieki), ale chory nie wie dokąd i po co idzie, tuła się bez celu.

Spektakularnych sukcesów w leczeniu choroby Alzheimera jeszcze nie ma. Są prowadzone badania dotyczące pozytywnego działania fal elektromagnetycznych, które wydają się obiecujące, a także prace nad preparatem farmakologicznym, który może opóźnić skutki otępienia. Do tej pory żadna skuteczna metoda nie została zastosowana na szeroką skalę, co na ten moment czyni chorobę Alzheimera nieuleczalną.

Chorobie Alzheimera nie można zapobiec, zwłaszcza jeżeli jest to postać uwarunkowana genetycznie. Jednak stwierdzono, że zdrowy styl życia może opóźnić początek choroby i nieco złagodzić jej objawy. Stąd jeszcze jeden powód, by zadbać o siebie:

1.     1. Warto zapobiegać otyłości i nadwadze oraz zadbać o warzywa i owoce w diecie.

2.     2. W przypadku nadciśnienia tętniczego regularnie przyjmować leki i kontrolować pomiary ciśnienia tętniczego krwi.

3.     3. Właściwą dietą, wagą i wysiłkiem fizycznym zapobiegać rozwojowi cukrzycy. U osób, które chorują na cukrzycę ważny jest stan dobrego wyrównania, który zależy od przyjmowanych leków, ale również od stylu życia: sposobu odżywiania i aktywności fizycznej.

4.     4. Zalecane jest unikanie używek , zwłaszcza papierosów i alkoholu.

5.     5. Ważna jest również regularna, dostosowana do wieku i wydolności aktywność fizyczna.

Małgorzata Stokowska-Wojda