
Bóle kręgosłupa w odcinku lędźwiowo-krzyżowym są zmorą większości osób w wieku dojrzałym. Według Światowej Organizacji Zdrowia bóle kręgosłupa lędźwiowo- krzyżowego są najczęstszą dolegliwością układu ruchu i występują u ponad 600 milionów ludzi na całym świecie. Szacuje się, że do roku 2050 ilość ta wzrośnie do prawie 850 milionów. Wynika to ze starzenia się populacji oraz wzrostu jej liczebności.
Jednak na tę przypadłość cierpią na nie tylko dorośli. Coraz częściej skarży się na bóle pleców młodzież a nawet dzieci. Wynika to z „młodzieżowego stylu życia”:
1. 1. Niskiej aktywności fizycznej.
2. 2. Nadwagi lub otyłości.
3. 3. Spędzania długich godzin na siedząco często w nieprawidłowej pozycji.
Wbrew pozorom, pozycja siedząca znacznie bardziej obciąża kręgosłup niż pozycja stojąca. Podczas siedzenia występują większe siły kompresyjne działające na kręgosłup. Skutkuje to wyprostowaniem naturalnej krzywizny kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego co powoduje liczne negatywne następstwa w zakresie więzadeł i mięśni tej okolicy. Układ ruchu jest całością i każdy jego element wpływa na pracę innych „podzespołów” tworzących system warunkujący funkcjonowanie statyczno-dynamiczne każdego z nas. Stwierdzono, że wynikające z siedzenia prostowanie się krzywizny kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego powoduje zmianę w ułożeniu kręgosłupa piersiowego powszechnie określane jako „garbienie się”. Cały proces zmian w zakresie kręgosłupa skutkuje nie tylko nieprawidłowym rozkładem obciążeń i bólem, ale też szybszym postępowaniem zmian ze zużycia jakimi jest zwyrodnienie stawów kręgosłupa.
Dbałość o kręgosłup pozwala zachować go w lepszej formie na przyszłość. Z myślą o osobach pracujących zawodowo w pozycji siedzącej powstał program profilaktyczny „Aktywna przerwa”. Jest to działanie ograniczające dyskomfort związany z długotrwałym przebywaniem w pozycji siedzącej.
Dyskomfort mięśniowo-szkieletowy obejmuje:
1. 1. Uczucie napięcia.
2. 2. Zmęczenia mięśni.
3. 3. Sztywności.
4. 4. Bólu.
Najważniejszym elementem profilaktyki bólów kręgosłupa są aktywne przerwy w siedzeniu. Jeżeli jest to możliwe w trakcie przerwy warto się poruszać (np. wstawanie, marsz, wybrane ćwiczenia). Są zajęcia, które można wykonywać zarówno w pozycji siedzącej jak i stojącej np. praca przy desce kreślarskiej), w takim przypadku dobrze jest dla odmiany popracować stojąc.
Chociaż nie ustalono jednej najlepszej pozycji siedzącej, to wypracowano rekomendacje dotyczące zasad zmniejszających obciążenie kręgosłupa dla osób przebywających długotrwale w pozycji siedzącej:
1. 1. Warto robić regularne przerwy w siedzeniu co minimum 30 minut. Można wstać, przeciągnąć się , lub zrobić kilka kroków. Najlepiej robić to zawsze, kiedy pojawi się dyskomfort w zakresie kręgosłupa.
2. 2. Jeśli zachodzi konieczność siedzenie, należy siedzieć dynamicznie. Dobrze jest zmieniać pozycję siedzenia tak często, jak jest to możliwe. Każda kolejna zmiana korzystnie wpłynie na kręgosłup. W przypadku pojawienia się dyskomfortu należy przerwać siedzenie, chociaż na chwilę. Najlepsze jest przerywanie pozycji siedzącej zanim dyskomfort zacznie być odczuwalny.
3. 3. Bardzo ważna jest dbałość o prawidłową postawę podczas siedzenia: obydwie ręce na stole lub biurku, postawa wyprostowana w zakresie kręgosłupa. Powinniśmy siedzieć górną połową ciała, zapobiega to zmianom prawidłowych krzywizn kręgosłupa.
Dobry uczynek dla naszego kręgosłupa to większy komfort, mniej dolegliwości, a także inwestycja w dobrą formę kręgosłupa w przyszłości.
Małgorzata Stokowska-Wojda
Lubelski Związek Lekarzy Rodzinnych - Pracodawców
ul. Zbigniewa Herberta 14
20-468 Lublin

