ZESPÓŁ PARKINSONOWSKI

Choroba Parkinsona jest schorzeniem neurodegeneracyjnym i zajmuje w tej grupie chorób drugie miejsce pod względem częstości występowania. W populacji ogólnoświatowej wyprzedza ją jedynie choroba Alzheimera.

Warto wiedzieć , że oprócz klasycznej choroby Parkinsona występują schorzenia zwane parkinsonizmem atypowym. Jest to kilka zespołów, w których oprócz zespołu parkinsonowskiego (objawów charakterystycznych dla choroby Parkinsona) występują również inne objawy (np. móżdżkowe, czy gałkoruchowe).

Różnica między chorobą Parkinsona a parkinsonizmem atypowym jest istotna. Klasyczna choroba Parkinsona w początkowych stadiach dobrze poddaje się leczeniu i stan pacjenta przez pewien czas jest stabilny. Choroby określane jako parkinsonizm atypowy słabo poddają się leczeniu, a w ich przypadku szybciej  dochodzi do progresji niepełnosprawności.

Podstawą objawów zarówno w chorobie Parkinsona jak i parkinsonizmu atypowego jest zespół parkinsonowski.

Na zespół parkinsonowski składają się:

1.     1. Spowolnienie.

2.     2. Drżenie.

3.     3. Zaburzenia postawy.

4.     4. Sztywność.

Do rozpoznania zespołu parkinsonowskiego nie jest konieczne występowanie wszystkich wymienionych objawów, ale musi występować spowolnienie ruchowe. Powodem występowania objawów zespołu parkinsonowskiego jest zanik komórek Ośrodkowego Układu Nerwowego odpowiedzialnych za produkcję dopaminy. Mechanizm , w którym rozpoczyna się proces neurodegeneracji, doprowadzający ostatecznie do rozwinięcia się choroby Parkinsona nie został dokładnie poznany i ciągle stanowi przedmiot zainteresowania naukowców.

Choroba Parkinsona zaczyna się wystąpieniem objawów po jednej stronie ciała. Choć z biegiem czasu choroba może zostać objęta również druga połowa, ale asymetria objawów zwykle się utrzymuje.

Wiadomo, że na chorobę Parkinsona częściej zapadają mężczyźni, u nich też częściej rozwija się zespół otępienny. Jednak to u kobiet tempo progresji choroby jest szybsze, u kobiet też wyższa jest śmiertelność.

Klinicznie choroba najczęściej zaczyna się ok 60 roku życia, jednak może wystąpić u osób młodszych i starszych. Wystąpienie pierwszych objawów nie oznacza początku choroby. Uszkodzenie komórek mózgu produkujących dopaminę może przez wiele lat przebiegać skrycie bez objawów lub w sposób skąpoobjawowy.

Na wczesnym etapie choroby oprócz objawów zespołu parkinsonowskiego można obserwować objawy prodromalne. Objawy prodromalne są wczesnymi niespecyficznymi objawami ostrzegawczymi rozwijającej się choroby. Pojawiają się przed wystąpieniem pełnych charakterystycznych dla choroby symptomów.

Jako prodromalne objawy choroby Parkinsona mogą pojawić się:

1.       Osłabienie węchu.

2.       Zaparcia.

3.       Zaburzenia depresyjne.

4.       Zaburzenia fazy szybkich ruchów gałek ocznych w czasie snu. Polega to na braku oczekiwanego zwiotczenia ciała, co może czasem powodować gwałtowne ruchy pacjenta w trakcie marzeń sennych.

5.       Ból barku często brany za efekt zmian zwyrodnieniowych.

Objawy prodromalne mogą nakładać się na objawy zespołu parkinsonowskiego.

Najistotniejszym objawem choroby Parkinsona jest spowolnienie. Obejmuje ono wiele aspektów funkcjonowania:

    1.   Chory porusza się wolniej.

 2.       Ma zubożałą mimikę.

 3.       Rzadziej mruga powiekami.

 4.       Wolniej przebiega u niego perystaltyka jelit usposabiając do zaparć.

Na problemy związane z chodzeniem składają się również inne objawy choroby. Jednym z nich jest zaburzenie postawy, które może doprowadzać do upadków. Pacjenci po zapoczątkowaniu ruchu często mają trudności, by się zatrzymać. Bez asekuracji łatwo dochodzi do upadku. Jednak objawem, który najczęściej skłania pacjenta do zgłoszenia się w gabinecie lekarskim są drżenia. W początkowym stadium choroby drżenia są jednostronne i nie obejmują głowy ani głosu. Symptomem, który utrudnia funkcjonowanie, a jest najrzadziej uświadamiany przez pacjentów to sztywność. Sztywność wynika ze wzmożonego napięcia mięśni podczas całego ruchu. Jeśli na sztywność nakładają się drżenia występują zaburzenia ruchu zwane objawem koła zębatego. Sztywność może prowadzić do dolegliwości bólowych znacznie pogarszających komfort życia chorego.

Chód osoby z chorobą Parkinsona charakteryzują:

1.       Drobne kroki.

2.       Nieco pochylona sylwetka.

3.       Ograniczone balansowanie kończyną górną podczas chodzenia.

4.       Może też występować trudność z zawracaniem. Pacjent nie jest w stanie obrócić się jednym ruchem i musi wykonać kilka kroków, żeby obrócić się o 180⁰.

Oprócz objawów związanych z poruszaniem w chorobie Parkinsona występują objawy autonomiczne:

1.       1. Zaparcia.

2.       2. Nadmierne wydzielanie śliny.

3.       3. Zaburzenia oddawania moczu o charakterze pęcherza nadreaktywnego.

4.       4. Nadmierne łzawienie.

5.       5. Nadpotliwość.

6.       6. Zaburzenia funkcji seksualnych.

7.       7. Nagłe spadki ciśnienia tętniczego w pozycji stojącej.

8.       8. Trudności z opróżnianiem żołądka.

9.       9. Zaburzenia połykania.

Osobną grupą objawów występujących w chorobie Parkinsona są objawy neuropsychiatryczne:

1.       Zaburzenia wzrokowo-przestrzenne.

2.       Zespół otępienny.

3.       Depresja.

4.       Objawy wytwórcze przyjmujące najczęściej postać omamów wzrokowych.

Objawy neuropsychiatryczne są wynikiem postępowania choroby, ale też działań niepożądanych stosowanych leków. Leczenie choroby Parkinsona jest trudne i ciągle niesatysfakcjonujące. Neurodegeneracja i pogorszenie stanu mobilności pacjenta wynika z progresji choroby, ale również z trudności w dostępie do świadczeń rehabilitacyjnych i usprawniających. Trwają badania i poszukiwanie skutecznego leczenia.

Małgorzata Stokowska-Wojda