Ciąża zwykle jest okresem radosnego oczekiwania. Przyszłe mamy dbają o zdrowe żywienie, regularne badania i unikają ryzykownych zachowań i używek.

Sytuacja dbałości o rozwijające się w łonie matki maleństwo wydaje się oczywista. Jednak nie zawsze sytuacja jest taka jakiej wszyscy oczekujemy. Na pytanie o palenie papierosów, picie alkoholu czy używanie substancji psychoaktywnych większość kobiet w ciąży odpowiada:„nigdy” lub „odkąd wiem o ciąży, nie używam”. Prawda bywa zupełnie inna.

Alkohol jest najczęściej stosowaną używką. Nie tylko sprzyja rozwojowi innych uzależnień, lecz bywa również substancją dominującą wśród wielu innych używanych jednocześnie, do których należy nikotyna, przetwory z konopi indyjskich, opioidy, amfetamina itp.

Badania wskazują, że ponad 70% kobiet spożywało co najmniej raz alkohol w ciągu ostatnich 12 miesięcy.

Statystyki oparte na danych z kwestionariusza wypełnianego przez kobietę ciężarną wskazują, że 7,1% ciężarnych spożywa alkohol. Badania biochemiczne oparte na analizie włosów ciężarnych pokazują, że 50% ciężarnych używa alkoholu, w tym 10% w dużej ilości.

Z uwagi na fakt, że alkohol może wpłynąć niekorzystnie na każdy etap rozwoju Ośrodkowego Układu Nerwowego nie ma dawki alkoholu, którą można uznać za bezpieczną .

Zidentyfikowano czynniki ryzyka spożywania alkoholu w ciąży:

1.       1. Późne rozpoznanie ciąży, późne zgłoszenie się do opieki nad ciążą , częste odwoływanie wizyt lub niezgłaszanie się na wizyty.

2.       2. Rodzinne uzależnienia, choroby z kręgu zaburzeń emocjonalnych.

3.       3. Zaburzenia odżywiania, zmiany nastroju, nagłe zmiany masy ciała.

4.       4. Dysfunkcyjne relacje, w tym przemoc, konflikt z prawem, zła sytuacja ekonomiczna, przewlekły stres (używanie alkoholu do poprawy nastroju).

5.       5. Uzależnienie partnera od alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych.

6.       6. Niewyjaśniony patologiczny przebieg poprzedniej ciąży.

7.       7. Rozpoznanie u wcześniej urodzonego dziecka zaburzeń z grupy płodowych zaburzeń alkoholowych.

Jednak brak czynników ryzyka nie wyklucza zachowań ryzykownych ani używanie alkoholu czy substancji psychoaktywnych w ciąży.

Dla uśrednienia obciążenia alkoholem ustalono ilość określaną standardową porcją alkoholu. W zależności od mocy i rodzaju alkoholu jedną standardową porcje alkoholu stanowi:

1.       Szklanka (250 ml) piwa o mocy ok. 5%.

2.       Kieliszek (100 ml) wina o mocy 12%.

3.       Kieliszek (30 ml) wódki o mocy 40%.

4.       Kieliszek (75 ml) mocniejszego wina lub nalewki o mocy 18%.

Dotychczasowe badania wskazują, że dawka alkoholu powodująca w każdym przypadku zaburzenia neurorozwojowe płodu to:

1.       ≥ 8 standardowych porcji alkoholu w tygodniu przez co najmniej 2 tygodnie, lub

2.       ≥ 2 epizody wypicia przy jednej okazji co najmniej 4 porcji alkoholu.

Spożywanie alkoholu przez kobietę ciężarną działa niekorzystnie na rozwój Ośrodkowego Układu Nerwowego jej dziecka.

Objawia się to:

1.       1. Zaburzeniami ruchowymi pod postacią nieharmonijnego rozwoju umiejętności ruchowych, zaburzenia koordynacji ręka-usta, zaburzenia koordynacji wzrokowo-ruchowej

2.       2. Zaburzenia przetwarzania sensorycznegosą to trudności w organizowaniu i reagowaniu na bodźce zmysłowe (dotyk, dźwięk, ruch, równowagę ).

Skutkuje to trudnościami z samoregulacją. Samoregulacja jest zdolnością organizmu do monitorowania i zarządzania własnymi emocjami, myślami, zachowaniem oraz poziomem pobudzenia w odpowiedzi na bodźce, co pozwala na powrót do równowagi. Przyjmuje to postać zachowań trudnych (w tym skrajnej nadruchliwości), zaburzeń snu, problemów z uczeniem się, jedzeniem, regulacją czynności fizjologicznych.

Zaburzenia dotyczą również funkcji poznawczych i planowania. U dzieci matek pijących alkohol częściej zdarza się niepełnosprawność intelektualna ( IQ˂70), zaburzenia zapamiętywania, koncentracji uwagi, planowania.

Oprócz deficytów intelektualnych występują określone zmiany w budowie ciała dziecka ze spektrum płodowych zaburzeń alkoholowych. Do najczęstszych należą:

1.       1. Zmniejszona długość i masa dziecka .

2.       2. Małogłowie.

3.       3. Krótkie szpary powiekowe.

4.       4. Wąska górna warga.

5.       5. Płaska rynienka podnosowa.

Innymi często występującymi deformacjami są:

1.    1. Nieprawidłowości palców w zakresie kości i paznokci.

2.    2. Nieprawidłowości w zakresie linii papilarnych.

3.    3. Dodatkowe kości śródręcza i śródstopia.

4.    5. Niedorozwój środkowej części twarzy.

5.    6. Płaska nasada nosa.

6.    7. Niedorozwój żuchwy.

7.    8. Wady klatki piersiowej.

8.    9. Dodatkowe żebra.

9.   10. Dodatkowe brodawki sutkowe.

1011. Nadmierne owłosienie.

1112. Naczyniaki jamiste .

1213. Opadanie powiek.

1314. Zez.

Zaburzenia rozwoju dziecka ze spektrum płodowych zaburzeń alkoholowych nie dotyczą wyłącznie wzrastania na wczesnym etapie dzieciństwa. Organiczne uszkodzenie Ośrodkowego Układu Nerwowego zwłaszcza w zakresie płatów czołowych i struktur limbicznych skutkują często impulsywnością, nadpobudliwością, konfabulacją, problemami z oceną moralną, zachwianiem krytycyzmu. Zaburzenia te pojawiają się u dzieci stosunkowo wcześnie. Są uporczywe, występują niezależnie od uwarunkowań środowiskowych i są mało podatne na oddziaływanie psychoterapeutyczne i psychologiczne.

Małgorzata Stokowska-Wojda

Choroba Parkinsona jest schorzeniem neurodegeneracyjnym i zajmuje w tej grupie chorób drugie miejsce pod względem częstości występowania. W populacji ogólnoświatowej wyprzedza ją jedynie choroba Alzheimera.

Warto wiedzieć , że oprócz klasycznej choroby Parkinsona występują schorzenia zwane parkinsonizmem atypowym. Jest to kilka zespołów, w których oprócz zespołu parkinsonowskiego (objawów charakterystycznych dla choroby Parkinsona) występują również inne objawy (np. móżdżkowe, czy gałkoruchowe).

Różnica między chorobą Parkinsona a parkinsonizmem atypowym jest istotna. Klasyczna choroba Parkinsona w początkowych stadiach dobrze poddaje się leczeniu i stan pacjenta przez pewien czas jest stabilny. Choroby określane jako parkinsonizm atypowy słabo poddają się leczeniu, a w ich przypadku szybciej  dochodzi do progresji niepełnosprawności.

Podstawą objawów zarówno w chorobie Parkinsona jak i parkinsonizmu atypowego jest zespół parkinsonowski.

Na zespół parkinsonowski składają się:

1.     1. Spowolnienie.

2.     2. Drżenie.

3.     3. Zaburzenia postawy.

4.     4. Sztywność.

Do rozpoznania zespołu parkinsonowskiego nie jest konieczne występowanie wszystkich wymienionych objawów, ale musi występować spowolnienie ruchowe. Powodem występowania objawów zespołu parkinsonowskiego jest zanik komórek Ośrodkowego Układu Nerwowego odpowiedzialnych za produkcję dopaminy. Mechanizm , w którym rozpoczyna się proces neurodegeneracji, doprowadzający ostatecznie do rozwinięcia się choroby Parkinsona nie został dokładnie poznany i ciągle stanowi przedmiot zainteresowania naukowców.

Choroba Parkinsona zaczyna się wystąpieniem objawów po jednej stronie ciała. Choć z biegiem czasu choroba może zostać objęta również druga połowa, ale asymetria objawów zwykle się utrzymuje.

Wiadomo, że na chorobę Parkinsona częściej zapadają mężczyźni, u nich też częściej rozwija się zespół otępienny. Jednak to u kobiet tempo progresji choroby jest szybsze, u kobiet też wyższa jest śmiertelność.

Klinicznie choroba najczęściej zaczyna się ok 60 roku życia, jednak może wystąpić u osób młodszych i starszych. Wystąpienie pierwszych objawów nie oznacza początku choroby. Uszkodzenie komórek mózgu produkujących dopaminę może przez wiele lat przebiegać skrycie bez objawów lub w sposób skąpoobjawowy.

Na wczesnym etapie choroby oprócz objawów zespołu parkinsonowskiego można obserwować objawy prodromalne. Objawy prodromalne są wczesnymi niespecyficznymi objawami ostrzegawczymi rozwijającej się choroby. Pojawiają się przed wystąpieniem pełnych charakterystycznych dla choroby symptomów.

Jako prodromalne objawy choroby Parkinsona mogą pojawić się:

1.       Osłabienie węchu.

2.       Zaparcia.

3.       Zaburzenia depresyjne.

4.       Zaburzenia fazy szybkich ruchów gałek ocznych w czasie snu. Polega to na braku oczekiwanego zwiotczenia ciała, co może czasem powodować gwałtowne ruchy pacjenta w trakcie marzeń sennych.

5.       Ból barku często brany za efekt zmian zwyrodnieniowych.

Objawy prodromalne mogą nakładać się na objawy zespołu parkinsonowskiego.

Najistotniejszym objawem choroby Parkinsona jest spowolnienie. Obejmuje ono wiele aspektów funkcjonowania:

    1.   Chory porusza się wolniej.

 2.       Ma zubożałą mimikę.

 3.       Rzadziej mruga powiekami.

 4.       Wolniej przebiega u niego perystaltyka jelit usposabiając do zaparć.

Na problemy związane z chodzeniem składają się również inne objawy choroby. Jednym z nich jest zaburzenie postawy, które może doprowadzać do upadków. Pacjenci po zapoczątkowaniu ruchu często mają trudności, by się zatrzymać. Bez asekuracji łatwo dochodzi do upadku. Jednak objawem, który najczęściej skłania pacjenta do zgłoszenia się w gabinecie lekarskim są drżenia. W początkowym stadium choroby drżenia są jednostronne i nie obejmują głowy ani głosu. Symptomem, który utrudnia funkcjonowanie, a jest najrzadziej uświadamiany przez pacjentów to sztywność. Sztywność wynika ze wzmożonego napięcia mięśni podczas całego ruchu. Jeśli na sztywność nakładają się drżenia występują zaburzenia ruchu zwane objawem koła zębatego. Sztywność może prowadzić do dolegliwości bólowych znacznie pogarszających komfort życia chorego.

Chód osoby z chorobą Parkinsona charakteryzują:

1.       Drobne kroki.

2.       Nieco pochylona sylwetka.

3.       Ograniczone balansowanie kończyną górną podczas chodzenia.

4.       Może też występować trudność z zawracaniem. Pacjent nie jest w stanie obrócić się jednym ruchem i musi wykonać kilka kroków, żeby obrócić się o 180⁰.

Oprócz objawów związanych z poruszaniem w chorobie Parkinsona występują objawy autonomiczne:

1.       1. Zaparcia.

2.       2. Nadmierne wydzielanie śliny.

3.       3. Zaburzenia oddawania moczu o charakterze pęcherza nadreaktywnego.

4.       4. Nadmierne łzawienie.

5.       5. Nadpotliwość.

6.       6. Zaburzenia funkcji seksualnych.

7.       7. Nagłe spadki ciśnienia tętniczego w pozycji stojącej.

8.       8. Trudności z opróżnianiem żołądka.

9.       9. Zaburzenia połykania.

Osobną grupą objawów występujących w chorobie Parkinsona są objawy neuropsychiatryczne:

1.       Zaburzenia wzrokowo-przestrzenne.

2.       Zespół otępienny.

3.       Depresja.

4.       Objawy wytwórcze przyjmujące najczęściej postać omamów wzrokowych.

Objawy neuropsychiatryczne są wynikiem postępowania choroby, ale też działań niepożądanych stosowanych leków. Leczenie choroby Parkinsona jest trudne i ciągle niesatysfakcjonujące. Neurodegeneracja i pogorszenie stanu mobilności pacjenta wynika z progresji choroby, ale również z trudności w dostępie do świadczeń rehabilitacyjnych i usprawniających. Trwają badania i poszukiwanie skutecznego leczenia.

Małgorzata Stokowska-Wojda

Poszukiwania eliksiru młodości i urody są prawie tak stare jak ludzkość. Przed wiekami tajemnicę urody usiłowano odkryć przy pomocy magii, współcześnie zgłębia ją nauka.

Oczywistym jest, że piękne to zdrowe. Uroda skóry zależy od tempa jej starzenia się. Proces starzenia się skóry jest bardzo złożony. Zależy od uwarunkowań genetycznych, ale też od czynników zewnętrznych. Niektórym z nich możemy przeciwdziałać, co pozwala spowolnić starzenie się skóry i zachować jej dobrą kondycję.

Najważniejsze czynniki zewnętrzne wpływające na stan skóry to:

1.       Promieniowanie UV.

2.       Skład mikrobioty skórnej.

2.       Funkcje immunologiczne skóry.

Skóra jest barierą zapewniającą ciału ochronę przed środowiskiem zewnętrznym. Uwagę naukowców przykuwają bytujące w organizmie ludzkim drobnoustroje zwane mikrobiotą i ich znaczenie dla funkcjonowania człowieka. Najlepiej zbadaną, choć posiadającą ciągle jeszcze wiele tajemnic jest mikrobiota jelit. Badania wykazały, że skóra również posiada swoją mikrobiotę, która ma wielokierunkowe działanie na skórę i pełni kluczową rolę w utrzymaniu jej zdrowia i odporności. Drobnoustroje stanowiące skórną mikrobiotę wchodzą w interakcje z komórkami immunologicznymi skóry wzmacniając odporność i przeciwdziałając skórnym przewlekłym stanom zapalnym. Wraz z wiekiem uszkodzeniom ulegają komórki immunologiczne skóry i struktura skórnej mikrobioty. W skórze zaczynają toczyć się procesy zapalne prowadzące do jej uszkodzeń.

Ekspozycja na promieniowanie słoneczne, a zwłaszcza jego składnik jakim są promienie UV znacznie powoduje proces fotostarzenia się skóry. Fotostarzenia jest wywołane nie tylko uszkadzającym działaniem promieni UV na komórki skóry, ale też występującym stresem oksydacyjnym i procesami zapalnymi toczącymi się w obrębie skóry. Nasłonecznianie skóry sprawia, że wolnych rodników o szkodliwym na skórę działaniu jest więcej niż mechanizmy obronne skóry są w stanie zneutralizować. Ponadto zachwianiu ulega mikrobiota , a w konsekwencji funkcje odpornościowe skóry.

Zdrowie skóry wymaga wielokierunkowych działań:

1.       1. Wspomaganie bariery ochronnej.

2.       2. Modulacji mikrobioty.

3.       3. Wzmacnianie funkcji odpornościowych.

4.       4. Zapewnienie ochrony przed promieniowaniem ultrafioletowym.

Zastosowanie wspomnianych rozwiązań pozwala złagodzić wpływ starzenia się na zdrowie i wygląd skóry.

Nowatorskie formuły pielęgnacyjno-lecznicze wykorzystują probiotyki i prebiotyki w celu wspierania naturalnej mikrobioty skóry. Efektem jest nie tylko zwolnienie procesów starzenia się skóry, ale tez pozytywny skutek w leczeniu takich schorzeń skóry jak: trądzik pospolity, trądzik różowaty, egzema, atopowe zapalenie skóry.

Dbałość o mikrobiotę skóry odbywa się z wykorzystaniem:

1.   1. Probiotyków doustnych. Probiotyki są żywymi mikroorganizmami (np.  bakterie , drożdże ).

2.   2. Synbiotyków doustnych. Synbiotyk stanowi połączenie probiotyku (żywych organizmów najczęściej bakteryjnych) i prebiotyku (substancji stanowiących pożywkę dla tych bakterii).

3.   3. Postbiotyków miejscowych zwykle w formie kremów. Postbiotyk składa się z martwych lub pasteryzowanych drobnoustrojów, ich fragmentów, lub produktów ich metabolizmu.

Stosowanie odpowiednio dobranych drobnoustrojów lub ich pochodnych daje świetne efekty już w ciągu kilku tygodni:

1.       1. Poprawia nawilżenie skóry.

2.       2. Zwiększa jej elastyczność.

3.       3. Korzystnie działa na barierę lipidowa skóry.

4.       4. Zmniejsza stan zapalny w obrębie skóry.

5.       5. Redukuje zmarszczki.

Oprócz drobnoustrojów w nowoczesnej dermokosmetologii używane są:

1.      1. Środki nawilżające, które przyciągają wilgoć do skóry wzmacniając jej nawilżenie.

2.      2. Emolienty- tworzą gładką, jedwabistą powłokę wspomagając barierę skórną.

3.      3. Ekstrakty roślinne- mają właściwości antyoksydacyjne, przeciwzapalne i kojące skórę, redukują przebarwienia i zaczerwienienia skóry.

4.      4. Składniki lipidowe- pomagają przywrócić barierę lipidową i zwiększają elastyczność skóry.

5.      5. Środki ochronne i kojące- zmniejszają podrażnienia i ułatwiają gojenie się skóry.

Nowoczesne formuły pielęgnacji i leczenia skóry poprawiają kondycję i zdrowie skóry. Celem jest tworzenie formuł pielęgnacyjno-leczniczych „szytych na miarę”-indywidualnie dopasowanych do skóry konkretnego pacjenta i jego chorób dermatologicznych.

Małgorzata Stokowska-Wojda

Po jesieni szarej, burej

przyszedł czas na zimę, w której

mrozy były takie srogie

No a ogrzewanie drogie

Teraz marzy nam się lato

ale wcześniej czas jest na to

Aby poznać czas radosny

i skorzystać z pięknej wiosny

Ważne przy tym jest by zdrowo

żyło nam się zawodowo

i prywatnie było good

No a przy tym kasy w bród!

Czy to z pensji, czy z umowy

Z NFZ kontrakt już nowy

Kiedy pacjent potrzebuje

Fundusz czasem się buntuje

I marudzi nam z zapłatą

Chociaż musi znaleźć na to

Więc Funduszu nasz kochany

Trzeba zwiększyć swoje plany

Ministerstwa wciąż gadają

Niech w budżecie wyszukają

Większe kwoty na dotacje

By pogodzić wszystkie racje

Trzeba leczyć, diagnozować

A to musi nas kosztować

Pracownicy chcą zarobić

I im trzeba też dogodzić

Niech ministrów przepychanki

Doprowadzą do sielanki

By świadczenia, te z Funduszu

Nie wymagały retuszu

W tym, jak widać, trudnym świecie

Jest coś o czym dobrze wiecie

Nie ma nic lepszego przecie

Niż świadczenia w PeOZecie

Tu świadczenia wartościowe

Jak na przykład Moje Zdrowie

Albo, w czym jest dużo racji

Świadczenia z koordynacji

Wokół nas są kłótnie, wojny

Świat od lat nie jest spokojny

Lecz przychodzi taki czas

W którym nie obchodzi nas

Co się dzieje gdzieś na świecie

Czas jak wszyscy dobrze wiecie

Kiedy ważna jest rodzina

Trzeba stworzyć dziś ten klimat

I skorzystać z obecności

Domowników oraz gości

Ciesząc się sobą nawzajem

No i zgodnie z obyczajem

Korzystając z jaj dzielenia

Złożyć sobie też życzenia:

Głębokiego przeżywania

Radości ze Zmartwychwstania!

Wesołego Alleluja!!!

życzy

Tomasz Zieliński

Prezes LZLR-P

Fakt, że żelazo jest niezbędnym elementem krwinek czerwonych, a jego niedobór prowadzi do niedokrwistości jest powszechnie znany. Jednak prowadzone badania ujawniają nowe oblicza zdawałoby się dobrze znanych substancji. Tym całkiem niedawno poznanym i nie do końca wyjaśnionym obliczem żelaza jest jego wpływ na serce.

Stwierdzono, że niedobór żelaza może wpływać niekorzystnie na przebieg większości chorób serca.

Niedostateczna ilość żelaza w organizmie może wynikać z:

1.       1. Niedostatecznej podaży żelaza w diecie.

2.       2. Przewlekłej utraty krwi (np. obfite miesiączki u kobiet czy krwawienia z przewodu pokarmowego, na które są narażone zwłaszcza osoby starsze).

3.       3. Zwiększonego zapotrzebowania metabolicznego.

Bardzo istotny jest fakt, że niedobór żelaza może występować zarówno ze współistniejącą niedokrwistością jak i z zupełnie prawidłową morfologią. Niedostatek żelaza jest powszechny wśród osób z chorobami kardiologicznymi. Dotyczy to zwłaszcza chorych z niewydolnością serca, gdzie niedobór żelaza jest stwierdzany w połowie przypadków.

Poziom zaopatrzenia organizmu w żelazo jest tak ważny, ponieważ jego niedobór pogarsza przebieg i skutki leczenia chorób układu sercowo-naczyniowego.

Najlepiej , choć nie do końca poznaną kardiologiczną grupą w aspekcie znaczenia żelaza są chorzy z niewydolnością serca. Niedobór żelaza w komórkach mięśnia serca prowadzi do deficytu energetycznego, który osłabia siłę skurczu komórki, pogarszając wydolność całego serca. Oznacza to pogłębianie się niewydolności mięśnia serca.

U chorych z niewydolnością mięśnia serca częstym powodem niedoboru żelaza jest niedożywienie wynikające z różnych przyczyn:

1.       Osłabienia apetytu.

2.       Monotonnej diety ubogiej w źródła żelaza np. mięso, żółtka jaj, rośliny strączkowe.

3.       Depresja.

4.       Ograniczenia dietetyczne wynikające z chorób współistniejących .

5.       Działania niepożądane niektórych leków.

W wieku podeszłym szczególnie istotna bywa utrata żelaza w związku z chorobami układu pokarmowego skutkującymi mikrokrwawieniami w wyniku:

1.       1. Nowotworów przewodu pokarmowego.

2.       2. Polipów.

3.       3. Wrzodów.

4.       4. Chorób zapalnych jelit.

5.       5. Stosowania leków przeciwkrzepliwych.

Do niedoborów żelaza prowadzą również przewlekłe stany zapalne toczące się w organizmie.

Deficyt żelaza jest niekorzystnym czynnikiem prognostycznym u osób z niewydolnością serca sprzyja:

1.       Obniżonej wydolności wysiłkowej.

2.       Gorszej jakości życia.

3.       Wyższym wskaźnikom hospitalizacji.

4.       Zwiększonej śmiertelności.

Mniej przebadane są skutki niedoboru żelaza u chorych z zaburzeniami rytmu serca, ale i w tej grupie zostały poczynione obserwacje. Dotyczą one chorych z migotaniem przedsionków. Stwierdzono, że niedobór żelaza występuje u (według różnych źródeł) od 36-63% osób.

Częściej zauważano deficyt żelaza u:

1.       1. Kobiet.

2.       2. Chorych na cukrzycę.

3.       3. Pacjentów po przebytym udarze mózgu.

Badania wykazały, że deficyt żelaza był niewielki zarówno w grupie kontrolnej jak i u pacjentów z napadowym i przetrwałym migotaniem przedsionków (rokującym umiarowienie). Znacznie wzrastał u chorych z utrwalonym migotaniem przedsionków (nie poddającym się umiarowieniu). Niedobór żelaza upośledzając procesy energetyczne w komórce mięśnia serca sprzyja przerostowi mięśnia lewej komory podczas przyśpieszonej pracy serca.

Zaobserwowano, że u osób z deficytem żelaza po przeprowadzonym zabiegu ablacji z powodu arytmii częściej następuje nawrót arytmii.

Niedobór żelaza upośledzający procesy energetyczne zachodzące w komórce mięśnia serca jest niekorzystnym czynnikiem rokowniczym w przypadku choroby niedokrwiennej serca. Niedostateczny poziom żelaza występuje u średnio 43% chorych z chorobą niedokrwienną serca. Wiąże się to z wyższym ryzykiem zgonu sercowo-naczyniowego oraz nawrotu ostrego incydentu wieńcowego (zawał mięśnia serca i niestabilna dusznica bolesna) w ciągu 12 miesięcy od incydentu wieńcowego.

Podczas hospitalizacji chorych z zawałem mięśnia serca leczonych angioplastyką tętnic wieńcowych stwierdzono złe rokowanie u chorych z deficytem żelaza. U pacjentów, u których żelazo suplementowano w ciągu 3 miesięcy obserwowano poprawę funkcji lewej komory i mniejszy obszar zawału mięśnia serca.

Podobne obserwacje dotyczyły osób z udarem mózgu, nadciśnieniem płucnym i ciężkim zwężeniem zastawki aortalnej.

Pacjenci kardiologiczni bez deficytu żelaza rzadziej są hospitalizowani, obarczeni niższym ryzykiem śmiertelności, nie mają niekorzystnej przebudowy mięśnia serca, lepiej tolerują wysiłek, co wpływa na znacznie lepszą jakość życia.

Małgorzata Stokowska-Wojda

Choroba Alzheimera jest jednym z upiorów współczesności. Jest to choroba neurodegeneracyjna, która wynika z odkładaniu się w mózgu nieprawidłowych substancji (amyloidu i białek tau),prowadzących do uszkodzenia tkanki nerwowej. Następuje sukcesywne obumieranie neuronów (komórek nerwowych), a w konsekwencji pogłębia się zanik mózgu. Istotą choroby Alzheimera jest postępujący zespół otępienny obejmujący problemy z pamięcią, mową, poruszaniem się, co ostatecznie skutkuje zupełną utratą samodzielności w zakresie prostych czynności dnia codziennego.

Znaczna większość przypadków choroby dotyczy osób po 65 roku życia, ale zdarzają się przypadki (1-8%), kiedy pierwsze objawy występują wcześniej-u czterdziestolatków a nawet u trzydziestolatków. W przypadku zachorowania w młodym wieku mówimy o chorobie Alzheimera o wczesnym początku. Choroba nie została dobrze poznana i nieznane są wszystkie czynniki, które mają wpływ na jej pojawienie się u pacjenta.

Uważa się, że część przypadków (ok. 10%) jest uwarunkowana genetycznie. Znane są mutacje genowe odpowiadają za chorobę Alzheimera. Dodatkowo wiadomo, że choroba dziedziczona jest w sposób autosomalny dominujący. Oznacza to, że dziedziczenie jest niezależne od płci, ale obecność „wadliwego” genu u pacjenta daje stuprocentową pewność, że choroba u niego się rozwinie. Zaobserwowano, że w przypadku obciążeń genetycznych znacznie częściej ma miejsce postać o wczesnym początku, czyli wystąpienie objawów u osób młodych. Postać o wczesnym początku dotycząca osób młodych ma bardziej agresywny przebieg, a postępowanie uszkodzeń mózgu i objawów jest szybsze niż u pacjentów po 65 roku życia.

Wczesne objawy choroby Alzheimera:

1.       Zaburzenia pamięci, w tym, pamięci krótkotrwałej. Chory zapomina nazwiska, daty, zapomina, gdzie odłożył klucze, albo ważne dokumenty. Ma wrażenie, że nieustannie coś gubi. Bywa, że odkłada przedmioty w niewłaściwe dla nich miejsca. Często chory zadaje te same pytania nie mając świadomości, że odpowiedź już padła kilka minut wcześniej.

2.       Zaburzenia planowania i decyzyjności. Pierwszymi objawami choroby mogą być trudności w rozwiązywaniu prostych codziennych problemów, które do nie dawna nie stanowiły kłopotu, ale też niemoc w podejmowaniu nieskomplikowanych decyzji.

3.       Trudności w wykonywaniu codziennych obowiązków np. zapłacenie rachunków, czy ugotowanie dobrze znanej potrawy.

4.       Trudności w zarządzaniu finansami polegające na tym, że osoba chora ma kłopot z oszacowaniem kwoty potrzebnej na zwykłe drobne zakupy, czy oceną poprawności kwoty wydanej przez kasjera.

5.       Zaburzenia czasowo-przestrzenne polegają na problemie z rozpoznaniem miejsca, w którym chory już był, a nawet z rozpoznaniem pory dnia.

6.       Problemy z kontrolowaniem emocji. Często pojawia się odczuwanie irytacji, złości, wybuchy gniewu i  frustracji.

7.       Konsekwencją złego samopoczucia jest wycofywanie się z życia społecznego. Chora osoba prezentuje niechęć do spotykania się z bliskimi i przyjaciółmi. Odwołuje spotkania, skraca rozmowy telefoniczne

Po wczesnym okresie objawów zmiany otępienne pogłębiają się. Coraz częściej chory gubi się w dobrze znanych sobie miejscach. Pojawiają się problemy z rozpoznawaniem znajomych, ale też członków bliskiej rodziny. Pogarsza się mowa. Chory zapomina prostych słów, albo używa niewłaściwych słów. Bywa, że u chorego występują urojenia. Często wpada w stany rozdrażnienia i gniewu.

W końcowej fazie choroby pacjent staje się niesamodzielny. Nie potrafi ubrać się, zjeść przygotowanego posiłku, kontrolować czynności fizjologicznych. Zanika mowa. U chorych z zaawansowaną chorobą często pojawia się potrzeba wyjścia (z domu, mieszkania czy domu opieki), ale chory nie wie dokąd i po co idzie, tuła się bez celu.

Spektakularnych sukcesów w leczeniu choroby Alzheimera jeszcze nie ma. Są prowadzone badania dotyczące pozytywnego działania fal elektromagnetycznych, które wydają się obiecujące, a także prace nad preparatem farmakologicznym, który może opóźnić skutki otępienia. Do tej pory żadna skuteczna metoda nie została zastosowana na szeroką skalę, co na ten moment czyni chorobę Alzheimera nieuleczalną.

Chorobie Alzheimera nie można zapobiec, zwłaszcza jeżeli jest to postać uwarunkowana genetycznie. Jednak stwierdzono, że zdrowy styl życia może opóźnić początek choroby i nieco złagodzić jej objawy. Stąd jeszcze jeden powód, by zadbać o siebie:

1.     1. Warto zapobiegać otyłości i nadwadze oraz zadbać o warzywa i owoce w diecie.

2.     2. W przypadku nadciśnienia tętniczego regularnie przyjmować leki i kontrolować pomiary ciśnienia tętniczego krwi.

3.     3. Właściwą dietą, wagą i wysiłkiem fizycznym zapobiegać rozwojowi cukrzycy. U osób, które chorują na cukrzycę ważny jest stan dobrego wyrównania, który zależy od przyjmowanych leków, ale również od stylu życia: sposobu odżywiania i aktywności fizycznej.

4.     4. Zalecane jest unikanie używek , zwłaszcza papierosów i alkoholu.

5.     5. Ważna jest również regularna, dostosowana do wieku i wydolności aktywność fizyczna.

Małgorzata Stokowska-Wojda

Kiedy słuchamy radia, skupiamy się na treści audycji, na formie słyszanych wypowiedzi. Zdecydowanie preferujemy, te gładkie, potoczyste, przekazane eleganckim językiem. Doceniamy precyzyjne formułowanie myśli. Jednak rzadko zastanawiamy się nad znaczeniem mowy w komunikacji ze światem zewnętrznym i tym, jak skomplikowane są zaburzenia mowy.

Kształtowanie dźwięków mowy jest zależne od wielu czynników. W procesie tym biorą udział górne drogi oddechowe, mięśnie, obwodowy układ nerwowy i mózg. Dysfunkcja każdego z tych elementów daje zburzenia mowy zwane dyzartrią. Dyzartria to specyficzne, zróżnicowane zaburzenia mowy, które utrudniają kontakt z otoczeniem. Dyzartria sama nie jest chorobą, jest objawem różnych chorób i urazów.

Zaburzenia mowy mogą być jednym z objawów:

1.    1. Udarów mózgu.

2.    2. Urazów czaszkowo-mózgowych.

3.    3. Nowotworów ośrodkowego układu nerwowego.

4.    4. Choroby Parkinsona.

5.    5. Pląsawicy Huntingtona.

6.    6. Stwardnienia zanikowego bocznego.

7.    7. Porażenia mózgowego.

8.    8. Dystrofii mięśniowej.

9.    9. Stanu po operacji krtani.

1010. Niektórych infekcji (np. boreliozy).

1111. Niektórych chorób autoimmunologicznych (np. miastenii).

1212. Zaburzeń metabolicznych (np. choroby Wilsona polegającej na zaburzeniach w metabolizmie miedzi).

1313. Zaburzenia mowy mogą wystąpić podczas przyjmowania niektórych leków (uspokajających i nasennych), czy narkotyków.

W zależności od rodzaju zaburzeń mowy można diagnozować powód ich pojawienia się.

 A nieprawidłowości w zakresie mowy mogą być bardzo różnorodne:

1.    1 .Trudny start.

2.    2. Męczliwość podczas mówienia.

3.    3. Nosowy głos.

4.    4. Załamania głosu.

5.    5. Akcentowanie nadmierne, lub monotonne.

6.    6. Mowa powolna lub szybka.

7.    7. Zmiana wysokości głosu.

8.    8. Drżący głos.

9.    9. Mówienie na wdechu.

1010 Jąkanie się.

Dyzartria bezpośrednio nie zagraża życiu, ale powoduje znaczne obniżenie jego jakości w wyniku trudności w komunikowaniu się z otoczeniem. Ponadto dyzartrii towarzyszą również zaburzenia oddychania, połykania i odruchu wymiotnego.

Pielęgnacja pacjenta z zaburzeniami połykania jest bardzo ważna i wymaga specjalnej wiedzy. Nieprawidłowe połykanie sprzyja zaaspirowaniu drobnego fragmentu jedzenia do układu oddechowego. Jest to sytuacja grożąca zachłystowym zapaleniem płuc. Zbyt rzadki i zbyt gęsty pokarm jest przełykany z trudnością i niesie duże ryzyko zakrztuszenia. Karmienie osoby z zaburzeniami połykania wymaga staranności, cierpliwości i uwagi. Pokarm powinien być zmiksowany, bez obecności grudek, a do wody należy dodawać zagęstnik.

Leczenie zaburzeń mowy polega przede wszystkim na właściwym leczeniu choroby zasadniczej, która jest powodem wystąpienia zaburzeń.

Ważna rolę w terapii dyzartrii odgrywa logopeda. Prowadzone przez logopedę ćwiczenia mają na celu pobudzenie i wzmacnianie mięśni, które są zaangażowane w powstawanie mowy. Pacjent jest uczony wolnej i wyraźnej mowy. Równolegle prowadzone są ćwiczenia oddechowe. Wykwalifikowani neurologopedzi wykorzystują do terapii dyzartrii elektrostymulację mięśni i kinesiotaping. Kinesiotaping stosowany jest zwłaszcza u pacjentów po udarze. Plastrami okleja się porażoną stronę twarzy poprawiając jej symetrię, ponieważ opadający kącik ust znacznie zniekształca mowę.  Szczególnym sposobem leczenia osób dyzartrycznych jest metoda PNF. Metoda polega na oddziaływaniach (np. wysoką i niską temperaturą) na mięśnie twarzy oczekując ich odpowiedzi ruchowej. Jest to jeden ze sposobów leczenia zaburzeń połykania.

Małgorzata Stokowska-Wojda

Nowoczesne technologie cyfrowe znajdują zastosowanie w wielu dziedzinach naszego życia i pozwalają osiągać to, co do niedawna wydawało się niemożliwe.

Za największą plagę cywilizacyjną uznaje się choroby układu krążenia. To one są najczęstszą przyczyną zgonów. Drugie miejsce w tym koszmarnym wyścigu zajmują choroby nowotworowe. Jednak statystyki i prognozy WHO wieszczą, że ok. 2050 roku to nowotwory zyskają palmę pierwszeństwa.

Polskie zestawienia, podobnie jak światowe nie są pocieszające. Co czwarty Polak umiera z powodu choroby nowotworowej, rocznie stanowi to 100 tysięcy przypadków śmiertelnych. Z chorobą nowotworową żyje ok. 1,17 mln Polaków.

Struktura zachorowań i zgonów ulega zmianie. Wśród kobiet zmalała umieralność na raka żołądka i szyjki macicy. Wzrosła umieralność z powodu raka płuca, który wyprzedził nowotwór piersi.

U mężczyzn rośnie zachorowalność na raka gruczołu krokowego i jelita grubego, zmniejszyło się ilość przypadków raka płuca.

W nowoczesnej terapii nowotworów kluczową rolę odgrywa diagnostyka molekularna. Analiza materiału genetycznego (DNA/RNA) w celu wykrywania mutacji, patogenów i predyspozycji do chorób pozwala na precyzyjną diagnozę i personalizację leczenia. Dzięki niej lekarze mogą dobrać tzw. terapię celowaną w postaci leków, które działają na określony rodzaj mutacji w komórkach nowotworowych.

Ilość informacji, jakie musi posiadać lekarz jest ogromna. Różne typy nowotworów mają różne mutacje, a liczba dostępnych badań szybko rośnie. Dodatkowe utrudnienie stanowią ciągle zmieniające się programy lekowe.

Celem pomocy lekarzom w podejmowaniu decyzji diagnostycznych i terapeutycznych w zakresie terapii nowotworów Polskie Towarzystwo Onkologiczne opracowało innowacyjną aplikację mobilną „PTO”.

Aplikacja zawiera rekomendacje w zakresie badań genetycznych dostosowanych do konkretnego rozpoznania nowotworowego. Zawiera wskazówki dotyczące wyboru odpowiednich testów, co usprawnia proces diagnostyczny i pozwala na wdrożenie precyzyjnej terapii. Profity z tytułu stosowania aplikacji są nie do przecenienia: poprawa bezpieczeństwa i skuteczności terapii, personalizowanie leczenia pod kątem indywidualnych cech biologicznych nowotworu, skracanie czasu diagnostyki. Jest to narzędzie, które niewątpliwie pomaga ratować ludzkie życie.

Aplikacja PTO nie wykorzystuje sztucznej inteligencji. Nie podejmuje decyzji za lekarza. Pełni funkcję asystenta wspierającego specjalistę. Leczenie onkologiczne jest procesem zespołowym, w którym biorą udział lekarze różnych specjalności: onkolodzy, chirurdzy, radiolodzy, patomorfolodzy, radioterapeuci. Decyzje terapeutyczne podejmowane są wspólnie w zespole lekarskim. Aplikacja pełni rolę pomocniczą zwłaszcza w zakresie usystematyzowania danych, a jej rolą jest skrócenie czasu procedur diagnostycznych i rozpoczęcie leczenia. Jak wiemy, diagnostyka i leczenie nowotworów to ciągły wyścig z czasem, aplikacja pozwala zyskać na czasie.

Mimo tego, że nowe cyfrowe narzędzie pozwoli na diagnostykę i leczenie chorób nowotworowych na wyższym poziomie, warto pomyśleć o tym, by nie zachorować na nowotwór, a jeżeli już się to zdarzy, wykryć go w jak najwcześniejszym stadium. Najlepszym sposobem jest zdrowy styl życia. Palenie papierosów, nadużywanie alkoholu , nieprawidłowa dieta i otyłość to ciągle niedoceniane czynniki sprzyjające chorobom nie tylko z zakresu układu krążenia, ale również nowotworom. Wszystkie wymienione „grzechy stylu życia” są czynnikami, których poprawa jest zależna od nas samych. To nasz świadomy wybór. Ważne jest również korzystanie z powszechnych programów profilaktycznych umożliwiających wczesne wykrycie nowotworu, a co za tym idzie znaczne zwiększenie szans na powodzenie terapii. Polski pacjent ma do dyspozycji cytologię, mammografię i profilaktyczną kolonoskopię.

Małgorzata Stokowska-Wojda