Palenie tytoniu zbierające ogromne żniwo w postaci zawałów mięśnia serca, cukrzycy,  udarów i chorób nowotworowych powoli odchodzi w cień. Nostalgiczny dym z papierosa pozostawiliśmy w starych filmach jak „Casablanca”. Coraz mniej ludzi pali. Czy oznacza to, że zdrowo żyjemy i uwolniliśmy się od zagrożeń jakimi obarcza palenie tytoniu?.

Odpowiedź jest niejednoznaczna. Owszem, jeżeli nie palimy, zmniejszamy w znacznym stopniu ryzyko chorób odtytoniowych. Jednak palenie nie jest naszym jedynym wrogiem w tym zakresie. Podobne zagrożenie niesie siedzący tryb życia.

Siedzący tryb życia sprzyja zachorowaniu na:

1. Cukrzycę.
2. Chorobę niedokrwienną serca.
3. Udar niedokrwienny mózgu.
4. Raka piersi.
5. Raka jelita grubego.

Problem jest duży. Ryzyko zgonu u osób, które przebywają w pozycji siedzącej >8 godzin na dobę i są mało aktywne fizycznie, jest aż o 58% większe niż w zdrowej populacji i podobne jak u palaczy tytoniu i osób otyłych. Niektórzy naukowcy prognozują, że brak aktywności fizycznej może być największym zagrożeniem zdrowotnym w XXI wieku.

Zwraca się uwagę na fakt, że siedzący tryb życia i brak aktywności fizycznej dotyczy ponad połowy populacji zarówno dorosłych jak i dzieci.

Według przeprowadzonych badań za długotrwałe siedzenie uważa się przebywanie w tej pozycji >4 godzin dziennie. Jeżeli osoba wykonująca pracę siedzącą na każde 4 godziny siedzenia, podejmie umiarkowaną aktywność fizyczną przez 60-75 minut, uniknie wzrostu ryzyka zgonu wynikającego z siedzącego trybu życia. Wysiłek fizyczny w odpowiednim wymiarze niweluje niekorzystny wpływ siedzenia.

Badań dotyczących wpływu aktywności fizycznej na stan zdrowia populacji jest ostatnio tak dużo, że powstała nawet jednostka pozwalająca zmierzyć intensywność wysiłku fizycznego, jest to MET-jednostka metaboliczna.

Światowa Organizacja Zdrowia opublikowała wartość koniecznej aktywności fizycznej do uchronienia się przed zwiększonym ryzykiem zgonu z tytułu siedzącego trybu życia.

Jest to 600 MET-min/tydzień co odpowiada np. 150 minutom energicznego chodu lub 75 minutom biegu w tygodniu.

Aktywność fizyczna większa od zalecanego minimalnego poziomu wiąże się z istotnie mniejszym ryzykiem zachorowania na: raka piersi, raka jelita grubego, cukrzycę, chorobę niedokrwienną serca i niedokrwienny udar mózgu.

Wykonane do tej pory badania nie dały odpowiedzi na pytanie czy krótki a intensywny wysiłek fizyczny jest tak samo korzystny jak długa a mniej intensywna aktywność. Nie ustalono też górnej granicy aktywności fizycznej, która jeszcze ma efekt ochronny.

Wiadomo, że najważniejsza w propagowaniu aktywności fizycznej i ruchu jest edukacja, zaś najlepsze efekty daje wprowadzanie jej w okresie przedszkolnym.

Opracowano normy minimalnej aktywności fizycznej:

1. Dla dzieci w wieku szkolnym co najmniej 30 minut a najlepiej 60 minut w ciągu dnia.
2. U dorosłych (normy dla mężczyzn i kobiet są takie same): 150 minut tygodniowo w przypadku aktywności o umiarkowanym nasileniu i 75 minut tygodniowo w przypadku intensywnej aktywności.

Wszyscy naukowcy są zgodni co do tego, że nawet mały wysiłek fizyczny jest lepszy niż żaden, a każdy zmniejsza ryzyko zgonu.

Podczas prowadzonych badań oprócz siedzącego trybu życia udało się ujawnić jeszcze jednego cywilizacyjnego wroga naszego zdrowia - jest nim długotrwałe oglądanie telewizji.

Stwierdzono, że wysiłek fizyczny w odpowiedniej ilości niweluje niekorzystne skutki siedzenia, ale nie dotyczy to osób, które długo oglądają telewizję. U osób narażonych na długie oglądanie telewizji nawet duży wysiłek fizyczny tylko nieco zmniejsza, ale nie neutralizuje wzrostu ryzyka zgonu.

Małgorzata Stokowska-Wojda

Omdlewające królewny śpiące 100 lat często bywają bohaterkami bajek dla dzieci. W świecie dorosłych omdlenia są istotnym problemem zdrowotnym odpowiedzialnych za 1% wizyt w Izbach Przyjęć i Szpitalnych Oddziałach Ratunkowych. Połowa z tych chorych jest dalej diagnozowana i leczona w warunkach szpitalnych. Ciężkie powikłania występują u ok. 5% chorych z omdleniem, w tym powikłania śmiertelne to ok. 1 % przypadków.

Omdlenie ściśle się wiąże z pojęciem utraty przytomności.

Utrata przytomności charakteryzuje się nieświadomością, brakiem kontroli nad ruchami ciała, brakiem odpowiedzi na bodźce (wołanie po imieniu, poruszanie) i krótkim okresem trwania. Znamienne jest, że chory po ustąpieniu stanu utraty przytomności nie pamięta tego okresu i może nawet nie wiedzieć, że utrata przytomności miała miejsce, ani jak długo trwała.

Omdlenie to przejściowa utrata przytomności w wyniku zaburzeń przepływu krwi przez mózg. Charakteryzuje się gwałtownym początkiem, krótkim czasem trwania i samoistnym całkowitym ustąpieniem.

Stan przedomdleniowy to sytuacja, kiedy występują objawy zwiastujące omdlenie, jednak do omdlenia nie dochodzi.

Omdlenia są objawem występującym w wielu schorzeniach z różnych dyscyplin medycznych.

Omdlenia sytuacyjne wywołane przez silny ból mogą wystąpić w wielu chorobach. Bez znaczenia jest przyczyna i umiejscowienie bólu.

Dla dalszych losów pacjenta kluczowe jest stwierdzenie, czy przemijająca utrata przytomności miała związek z urazem, czy nie.

Wśród nieurazowych powodów krótkotrwałej utraty przytomności mogą być:

1. Omdlenia.
2. Drgawki padaczkowe.
3. Wywołane przez czynniki psychiczne stany podobne do omdleń czy psychogenne drgawki nie mające nic wspólnego z padaczką.
4. Inne rzadkie przyczyny np. związane z przemijającym niedokrwieniem mózgu w wyniku zaburzeń tętnic zaopatrujących mózg w krew.

Omdlenia mogą występować z różnych powodów.

1. Omdlenia odruchowe.

- wśród nich najczęstsze są omdlenia ortostatyczne. Wywołane przez przyjęcie pozycji stojącej, rzadziej siedzącej. Sprzyja temu nagła zmiana pozycji-szybkie poderwanie się na „równe nogi” z pozycji leżącej. Czasami omdlenie może wystąpić po dłuższym staniu.

- omdlenia wyzwalane przez czynniki emocjonalne: ból, strach (np. przed gabinetem dentystycznym, czy na widok krwi).

- omdlenia sytuacyjne mogą być wywołane przez tak codzienne sytuacje jak połykanie, oddawanie moczu albo stolca, kaszel, kichanie, wysiłek fizyczny, śmiech, czy grę na instrumentach dętych.

2. Omdlenia z powodu niskiego ciśnienia tętniczego krwi, zwłaszcza podczas pionizacji z pozycji leżącej. Nasila się po wysiłku, obfitym posiłku lub po długim leżeniu w łóżku. Może występować w zaawansowanym stadium niektórych chorób przewlekłych np. choroba Parkinsona czy cukrzyca. Może też przejściowo pojawić się po krwawieniu, czy w trakcie odwodnienia w wyniku biegunki lub wymiotów.

3. Osobną grupę chorób w przebiegu których mogą występować omdlenia stanowią schorzenia kardiologiczne.

W rozpoznaniu omdlenia i decyzji, co do dalszego postępowania z pacjentem kluczowe znaczenie ma wywiad. Najczęściej zebrany od osób, które były świadkami utraty przytomności. Sam chory nie pamięta, co się z nim działo podobnie jak Śpiąca Królewna.

Małgorzata Stokowska-Wojda

KOMUNIKAT

Dotyczący zaświadczeń o stanie zdrowia dla maturzystów

W związku z częstymi przypadkami zgłaszania się do lekarzy poz pacjentów - maturzystów wnioskujących o wydanie im zaświadczeń o stanie zdrowia (np. że są alergikami), jakoby niezbędnymi dla potrzeb egzaminów maturalnych, informujemy, iż:

Zaświadczenia takie nie są objęte koszykiem świadczeń gwarantowanych i nie ma obowiązku ich wydawania, nawet za odpłatnością (art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych).

Zarząd Federacji PZ

źródło: Porozumienie Zielonogórskie 

W związku z apelem Rzecznika Praw Pacjenta z 5 czerwca br. w sprawie osobistych wizyt pacjentów w placówkach ochrony zdrowia, Federacja Porozumienie Zielonogórskie przypomina, że poradnie POZ nie ograniczyły się tylko do udzielania porad telefonicznych, lecz w uzasadnionych przypadkach, gdy lekarze uznają, że niezbędna jest wizyta bezpośrednia, pacjenci przyjmowani są w poradniach osobiście.

Porady te ze względu na trwające zagrożenie epidemiczne odbywać się muszą w warunkach zapewniających bezpieczeństwo pacjentom oraz personelowi przychodni.

Zarząd PZ w pełni podziela opinię Rzecznika PP w sprawie dalszego przywracania dostępu do świadczeń dla pacjentów, na wszystkich poziomach systemu ochrony zdrowia. Działania te muszą jednak uwzględniać sytuację epidemiczną.

źródło: Porozumienie Zielonogórskie

Wszyscy uważamy, że chory narząd należy oszczędzać.

Czy osoby z żylakami kończyn dolnych powinny w celu oszczędzania chorych nóg więcej jeździć samochodem? Czy spacer lub jazda rowerem obciąży nadmiernie niewydolne żyły?

Częstość występowania chorób żył wzrasta z wiekiem. Po 70 roku życia cierpi na nią 40% mężczyzn i 50% kobiet.

Żyły prowadzą odtlenowaną krew z tkanek do serca. Żyły kończyn dolnych odprowadzają krew ze stopy w kierunku serca wbrew sile grawitacji. Mięśnie łydki podczas ruchu (np. w trakcie biegu lub spaceru) działają jak pompa na żyłę. Żyła jest wyposażona w zastawki, które zapobiegają cofaniu się krwi podczas rozkurczu mięśnia. Mechanizm działa sprawnie, a jego kluczowym elementem są zastawki żylne. Kiedy ulegają uszkodzeniu, krew nie przepływa sprawnie. Zalega poszerzając żyłę i powodując wzrost ciśnienia hydrostatycznego. Wysokie ciśnienie hydrostatyczne sprawia, że w tkankach gromadzi się płyn tworzący obrzęki. Ze światła żyły do przyległych tkanek przechodzą białe krwinki, które są odpowiedzialne za stan zapalny i postępujące niszczenie tych tkanek.

Zaburzenia żylne rozwijają się długo:

1. Początkowe przyjmują postać
   • obrzęków wokół kostek,
   • ciężkości nóg ustępującej po wypoczynku z nogami uniesionymi do góry,
   • drętwienia i mrowienia nóg, bolesnych kurczów łydek zwłaszcza nocą.
2. Widoczne zmiany drobnych naczyń żylnych
   • teleangiektazje - poszerzone czerwono lub niebiesko zabarwione drobne żyłki,
   • żyłki siateczkowate - większego kalibru (ok. 2-4 mm) rozgałęziają się tworząc strukturę podobną do oczek sieci, czemu zawdzięczają swoją nazwę.
3. Żylaki większych żył - wyraźnie pogrubiałe żyły, często o krętym przebiegu z obecnością niesymetrycznych wypukłości przypominających węzły.
4. W miarę rozwoju zmian żylnych pojawiają się objawy uszkodzenia okolicznych tkanek. Mają one postać przebarwień skóry. Najczęściej pojawiają się powyżej kostek jako jasnobrązowe plamy przypominające piegi.
5. Zmiany skórne nie mają charakteru wyłącznie kosmetycznego. Z upływem czasu pojawiają się swędzące zmiany skórne o charakterze alergicznym zwane wypryskiem żylakowym. Przypadłość jest bardzo uciążliwa, a uporczywy świąd powoduje odruchowe drapanie, co skutkuje uszkodzeniem naskórka, zakażeniem skóry i powstawaniem blizn.
6. Postępujące zaburzenie odżywienia skóry to zmiany troficzne. Występują w okolicach „getrowych”, czyli na podudziach, powyżej kostek. Przyjmują charakter rozległych przebarwień skóry, w zależności od zaawansowania zmian od jasnobrązowych do ciemnobrązowych. Skóra w przebarwionych miejscach jest sucha, cienka (pergaminowa), nieelastyczna, a przez to bardzo podatna na uszkodzenia.
7. Kolejnym stadium jest owrzodzenie. Powstaje często po bardzo niewielkim urazie a proces gojenia jest zawsze bardzo długi i trudny.

Przewlekłe zaburzenia żylne mogą powodować groźne powikłania:

1. Zakrzepowe zapalenie żył. Uszkodzenie ściany żyły doprowadza do tworzenia się zakrzepów. Oderwany zakrzep tworzy materiał zatorowy. Konsekwencje mogą być bardzo poważne z udarem mózgu i zgonem włącznie.
2. Krwotok z żylaka. Bywa niebezpieczny dla życia. Jest bardzo obfity i przebiega bezboleśnie. Często chory orientuje się, że coś się dzieje, gdy krew „chlupie” mu w bucie. Ubytek krwi jest duży i bardzo szybko postępuje.

Przewlekłym zaburzeniom żylnym sprzyja przede wszystkim:

1. Ciąża.
2. Otyłość.
3. Wiek (ponad 40 lat, a zwłaszcza powyżej 70 lat) i płeć (częściej chorują kobiety).
4. Brak ruchu, zwłaszcza praca fizyczna w pozycji stojącej, czy długotrwałe przebywanie w pozycji siedzącej.
5. Zażywanie leków hormonalnych- głównie antykoncepcyjnych.
6. Nadużywanie sauny i częste gorące kąpiele.
7. Przebyte zapalenie żył głębokich i zakrzepica żylna, które powodują uszkodzenie zastawek żylnych.
8. Płaskostopie, inne wady postawy i choroby układu kostno-stawowego obciążające układ żylny.

Profilaktyka żylaków obejmuje:

1. Dbanie o prawidłową masę ciała.
2. Ruch (spacer, bieganie, jazda na rowerze, pływanie). Pracujące mięśnie wspomagają żyły. Unikanie długotrwałego siedzenia. Podczas wykonywania pracy w pozycji siedzącej warto poruszać stopami, czy zrobić sobie krótką przerwę, żeby choćby podreptać przy biurku.
3. Dla zapobiegania lub zmniejszenia obrzęków, dobrze jest wypoczywać z nogami ułożonymi wysoko. Na noc zaś można zrolować koc i tak uformowany wałek podłożyć pod nogi. Uniesienie nóg pod kątem ok. 15⁰ nie stwarza dyskomfortu, a przez kilka godzin snu, wykorzystując siłę grawitacji, pozwoli pozbyć się nagromadzonych w ciągu dnia obrzęków.
4. Ważne jest również zrezygnowanie z gorących kąpieli.
5. I ciasnych skarpetek upośledzających krążenie żylne na rzecz tych bezuciskowych.
6. Panie nie powinny nosić butów z obcasami wyższymi niż 5 cm.

Dbając o dobrą kondycję naszych żył warto zrobić sobie Dzień Bez Samochodu znacznie częściej niż raz w roku.

Małgorzata Stokowska-Wojda

- Podstawowej opieki zdrowotnej nie trzeba odmrażać, bo nie była zamrożona i w czasie epidemii nieprzerwanie zapewnia pacjentom pomoc medyczną - mówią lekarze rodzinni Porozumienia Zielonogórskiego. 

Znoszone są kolejne restrykcje i ograniczenia związane z pandemią koronawirusa. Większość szpitali i przychodni wraca do normalnej pracy. Czy na etapie odmrażania zmienią się zasady funkcjonowania podstawowej opieki zdrowotnej?

- Odmrażanie w zakresie ochrony zdrowia dotyczy przede wszystkim szpitali i przychodni specjalistycznych - komentuje Małgorzata Stokowska-Wojda, lekarz rodzinny Porozumienia Zielonogórskiego. - POZ nie trzeba odmrażać, bo nie była zamrożona. Od początku epidemii pracowaliśmy nieprzerwanie, zapewniając opiekę pacjentom z zachowaniem zasad bezpieczeństwa. Przypomnę tylko, że system teleporad i wizyt pacjentów w przychodniach w razie konieczności osobistego badania po uprzedniej telefonicznej weryfikacji służy właśnie temu, by ograniczać rozprzestrzenianie się zakażeń. Pacjenci, umawiani na wizytę pojedynczo, na konkretną godzinę, nie mają kontaktu z innymi chorymi, dzięki czemu ryzyko zakażenia się jest zminimalizowane. Taki system do tej pory się sprawdził, przychodnie POZ nie stały się ogniskiem epidemicznym. Także obecnie nie ma powodu, by rezygnować z tego trybu pracy. Mamy w Polsce wciąż stan epidemii, bo przecież nie został odwołany. Zakażonych przybywa każdego dnia, więc nie możemy ulegać iluzji, że życie wróciło do normy, bo jeszcze długo się to nie stanie.

         Małgorzata Stokowska-Wojda zastrzega, że tak naprawdę nikt nie wie, co się wydarzy w najbliższych miesiącach - czy na skutek znoszenia ograniczeń znacząco wzrośnie liczba zakażeń, czy też wirus stanie się mniej groźny. Jednak wielu ekspertów ostrzega przed kolejną falą epidemii, która może nadejść jesienią i dodatkowo nałożyć się na okres wzmożonych zachorowań na grypę. Zdaniem lekarki, warto te przestrogi mieć na uwadze i przygotować się na ten być może jeszcze trudniejszy okres. Jednocześnie lekarka zaleca zachowanie ostrożności - nawet jeśli przepisy pozwalają już niemal na wszystko.

- Żelazną zasadą powinno być przede wszystkim unikanie większych skupisk ludzi, zwłaszcza gdy dotyczy to rozrywki, a nie konieczności - mówi Małgorzata Stokowska-Wojda. - Wprawdzie można już organizować wesela, ale czy wirus wie, że ma nie przenosić się między gośćmi weselnymi? Przepisy nie uchronią nikogo przed chorobą. Wskazany jest za to zdrowy rozsądek i to nim powinniśmy się kierować. To nie jest jeszcze dobry czas na zupełny luz.

Towarzystwo Ubezpieczeń INTER Polska, ubezpieczyciel branży medycznej, przedłużył do 30 czerwca 2020 bezpłatne porady prawne związane z epidemią koronawirusa SARS-CoV-2 dla wszystkich podmiotów leczniczych oraz lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) zrzeszonych w Federacji Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia Porozumienie Zielonogórskie.  Usługę realizują wyspecjalizowani w prawie medycznym prawnicy, którzy współpracują z INTER Polska w ramach ubezpieczeń ochrony prawnej. Porady świadczone są w formie telekonsultacji 24h na dobę przez 7 dni w tygodniu i umożliwiają uzyskanie pisemnej opinii prawnej sygnowanej przez adwokata bądź radcę prawnego.

„– mając na uwadze naszą wieloletnią, dobrą i twórczą współpracę z Porozumieniem Zielonogórskim oraz zgłaszane do nas potrzeby, podjęliśmy decyzję o bezpłatnym udostępnieniu wszystkim podmiotom zrzeszonym w Federacji usługi asysty prawnej. Przesyłamy słowa wielkiego uznania całemu personelowi pracującemu na co dzień w podmiotach leczniczych – mówi Janusz Szulik, Prezes Zarządu TU INTER Polska.”

Jak uzyskać pomoc prawną?

Aby skorzystać z bezpłatnych porad prawnych w związku z epidemią korona wirusa wystarczy zadzwonić pod numer 22 333 77 00.

·   Porady świadczone są w formie telekonsultacji
·   Można otrzymać opinię prawną na piśmie, sygnowaną przez adwokata lub radcę prawnego
·   Usługa dostępna 24 godziny na dobę / 7 dni w tygodniu do 30.06.2020
·   Usługa dostępna bezpłatnie dla wszystkich członków Federacji Związków Pracodawców Ochrony Zdrowia Porozumienie Zielonogórskie

Nie ma podstaw prawnych do wystawiania przez lekarza zaświadczeń o braku przeciwskazań do przyjęcia dziecka do żłobka lub przedszkola. Takie żądania placówek są nieuzasadnione i nie powinny być spełniane. W czasie epidemii w przychodniach podstawowej opieki zdrowotnej przyjmuje się zdrowe dzieci jedynie na szczepienie, ewentualnie badania bilansowe.

Zapowiedź otwarcia żłobków i przedszkoli spowodowała pierwsze prośby rodziców o zaświadczenia, że ich pociechy są zdrowe i mogą uczęszczać do placówki. Lekarze POZ spodziewają się, że takich próśb będzie coraz więcej, w miarę szerokiego wznawiania działalności żłobków i przedszkoli. Ekspert Porozumienia Zielonogórskiego Joanna Szeląg zwraca uwagę, że wystawianie takich zaświadczeń jest nie tylko nieuzasadnione prawnie, ale także wiąże się z narażeniem na niebezpieczeństwo zakażenia zarówno samego dziecka, jak i personelu przychodni.

- Kierownictwo placówek opiekuńczych nie ma podstaw prawnych, by domagać się od rodziców takich zaświadczeń - wyjaśnia Joanna Szeląg. - W obecnej sytuacji epidemiologicznej przyjmujemy w przychodniach zdrowe dzieci tylko na szczepienie i w razie konieczności wykonania bilansu. Ograniczamy do minimum zbędne wizyty ze względów bezpieczeństwa. W dobie epidemii nie jesteśmy przecież w stanie u nikogo wykluczyć zakażenia bezobjawowego. Badanie zdrowych dzieci celem wystawienia zaświadczenia, że są zdrowe, byłoby absurdem. Zwłaszcza obecnie, gdy pojęcie „zdrowe” odnosi się do braku zakażenia koronawirusem. A tego przecież lekarz nie stwierdzi na podstawie badania.

źródło: Porozumienie Zielonogórskie

120 mln zł dodatkowo dostaniemy z Unii Europejskiej na e-zdrowie.

Komisja Europejska zatwierdziła zmiany w projekcie budowy elektronicznej platformy usług publicznych w zakresie ochrony zdrowia, finansowane z programu Polska Cyfrowa. Dodatkowe środki mają być przeznaczone na zwiększenie liczby usług on-line, niewymagających bezpośredniego kontaktu personelu medycznego z pacjentem i poprawę jakości obsługi pacjentów.

Projekt e-zdrowie zyska nowe elementy, dotyczące m.in. już funkcjonujących e-recepty i e-porady.  Pacjent lub jego opiekun prawny będzie mógł zamówić e-receptę zdalnie, przez Internetowe Konto Pacjenta, dzięki czemu kontynuacja leczenia farmakologicznego stanie się jeszcze prostsza. Wszystko wskazuje na to, że wdrożona tuż przed wybuchem epidemii w podstawowej opiece zdrowotnej teleporada, stanie się pełnoprawnym narzędziem pracy w całym systemie ochrony zdrowia.

-To dobra wiadomość - ocenia wiceprezes Porozumienia Zielonogórskiego i ekspert Federacji ds. informatyzacji Tomasz Zieliński. - Kiedy teleporada weszła w życie, stanowiła marginalną część w pracy POZ. Dopiero wybuch epidemii spowodował, że stała się tak ważnym i bezpiecznym sposobem na udzielanie świadczeń medycznych. Sprawdziła się doskonale. Możliwość korzystania z tej formy pracy lekarzy ograniczyła rozprzestrzenianie się zakażenia koronawirusem, a jednocześnie zapewniła pacjentom ciągłość opieki medycznej.

Nowe funkcjonalności e-zdrowia przydadzą się nie tylko podczas pandemii, ale także w sytuacjach zwyczajnych, jak np. coroczny sezon wzmożonych zachorowań na grypę i inne infekcje. Nie w każdej sytuacji potrzebne jest osobiste zbadanie pacjenta w gabinecie, a przypadkowy kontakt z innymi pacjentami w poczekalni zawsze niesie ryzyko wzajemnego zarażenia. Jeśli bez problemu będzie można uzyskać przez telefon nie tylko poradę, ale e-receptę, e-skierowanie, elektroniczne zwolnienie lekarskie, wszystkim to wyjdzie na zdrowie.