NIBY NIC …

Według antropologów organizm ludzki jest przystosowany do biegania. To najbardziej fizjologiczna postawa i sposób funkcjonowania. Na co dzień biegamy rzadko, częściej chodzimy, a jeszcze częściej siedzimy albo stoimy. Dotyczy to również pracy zawodowej. Z powyższych rozważań wynika, że stanie jest jedną z naturalnie przyjmowanych przez nas pozycji i powinno być dobrze tolerowane. Jednak stanie, w którym nie upatrujemy czynnika szkodliwego może wywołać przykre następstwa. Mowa o posturalnej tachykardii ortostatycznej.

Posturalna tachykardia ortostatyczna jest złożonym wieloczynnikowym zaburzeniem, które charakteryzuje się nietolerancją ortostatyczną (nieprawidłowość polegająca na tym, że organizm nie potrafi dostosować ciśnienia krwi i częstości pracy serca do zmiany pozycji na stojącą) i tachykardią zatokową (miarowym, ale przyśpieszonym rytmem serca) po przyjęciu pozycji stojącej.

Przyspieszona akcja serca po spionizowaniu określana jako kołatanie serca nie jest jedynym objawem schorzenia, Często występują inne towarzyszące dolegliwości:

1.       1. Zawroty głowy.

2.       2. Duszność.

3.       3. Krótki oddech.

4.       4. Zaburzenia koncentracji.

5.       5. Mgła mózgowa (zaburzenia pamięci).

6.       6. Bóle głowy, w tym, migreny.

7.       7. Objawy żołądkowo-jelitowe )nudności, wymioty, wzdęcia, bóle brzucha, zaparcia, biegunki).

8.       8. Bóle mięśniowo-powięziowe.

9.       9. Drżenia mięśniowe.

1010. Bóle neuropatyczne (podobne jak przy uszkodzeniu nerwów obwodowych).

1111. Zaburzenia widzenia (rozmyty obraz, widzenie tunelowe).

1212. Zaburzenia snu.

1313. Zmęczenie.

1414. Zła tolerancja wysiłku.

1515. Zasinienie skóry kończyn dolnych w pozycji pionowej (np. podczas kąpieli pod prysznicem z ciepłą wodą).

1  16. Zaburzenia potliwości (brak lub nadmierna potliwość).

1717. Osłabienie, zasłabnięcia i stany przedomdleniowe.

Zważywszy na objawy, zespół posturalnej tachykardii ortostatycznej może znacznie obniżyć zdolność do podejmowania aktywności społecznej, zawodowej, rodzinnej pogarszając ogólną jakość życia osoby chorej.

Schorzenie wcale nie jest rzadkością. Częstość występowania szacuje się na 0,1-1% populacji. Częściej dotyczy kobiet. Pojawia się u nastolatków i młodych dorosłych.

Zespół posturalnej tachykardii ortostatycznej jest niejednorodny i mogą na niego składać się różne przyczyny. Dlatego u różnych osób jego przebieg i objawy mogą się różnić.

Aby rozpoznać zespół posturalnej tachykardii ortostatycznej konieczne jest nie tylko występowanie charakterystycznych objawów przez co najmniej 3 miesiące. Niezbędne jest również wykluczenie innych schorzeń przebiegających z tachykardią, a tych jest całkiem sporo:

1.       Ostre zmniejszenie objętości krwi krążącej spowodowane utratą krwi lub odwodnieniem.

2.       Niedokrwistość.

3.       Niedociśnienie ortostatyczne.

4.       Niewydolność nadnerczy.

5.       Nadczynność tarczycy.

6.       Ataki paniki i silny lęk.

7.       Przedłużone lub długotrwałe przebywanie w łóżku.

8.       Działanie niepożądane leków.

9.       Przyjmowanie substancji psychoaktywnych.

W leczeniu uwzględnia się nie tylko podawanie leków, ale odstawienie lub zamiana na inne używanych przez chorego preparatów, które mogą nasilać objawy choroby. Bardzo ważnym elementem jest modyfikacja stylu życia.

W posturalnej tachykardii ortostatycznej dochodzi do zmniejszonej objętości krwi w krwioobiegu. Stąd niezwykle istotna rola odpowiedniego nawadniania. Pacjentom zaleca się przyjmowanie 2,5-3,5 l wody dziennie, najlepiej wysoko zmineralizowanej. Pierwsza litrowa porcja wody powinna być przyjęta bezpośrednio po przebudzeniu, a najpóźniej w ciągu pierwszej godziny aktywności. Posturalna tachykardia ortostatyczna jest jednym z nie wielu schorzeń, w których zalecane jest wysokie spożycie soli: 10-12 g dziennie. Nie dotyczy to osób z współistniejącym nadciśnieniem tętniczym.

Zalecane jest unikanie:

1.       1. Alkoholu.

2.       2. Napojów energetycznych z dużą zawartością kofeiny.

3.       3. Napojów słodzonych.

4.       4. Napojów mocno gazowanych.

Picie kawy jest ustalane indywidualnie u każdego pacjenta w zależności od jego osobniczych reakcji. Posiłki powinny być niewielkie, podawane dość często. Polecana jest dieta bogata we flawonoidy np. luteolinę. Bogatym źródłem luteoliny jest: seler, pietruszka, brokuły, cebula (zwłaszcza jej części zielone), marchewka, papryka, kapusta, skórka jabłka.

Szczególnie trudnym do rozwiązania problemem jest zła tolerancja wysiłku. Niewielka aktywność fizyczna prowadzi do zmniejszenia masy mięśni, co skutkuje pogorszeniem tolerancji wysiłku. Tworzy się błędne koło. Bardzo ważne jest podejmowanie przez chorego wysiłku fizycznego mimo trudności. Zaczynając od łagodnych ćwiczeń i potęgując stopniowo obciążenia można zwiększyć masę mięśniową. Odpowiednio prowadzony trening na początku sprawia dyskomfort, ale w konsekwencji poprawia funkcjonowanie układu krążenia i wzmacnia mięśnie kończyn dolnych. Szczególnie polecanymi ćwiczeniami jest jazda na rowerze w pozycji leżącej, pływanie i wiosłowanie. Przebieg treningu powinien być nadzorowany przez kompetentną w tym zakresie osobę.

Małgorzata Stokowska-Wojda