ZAWODOWY BEZRUCH

Konstrukcja i zasady działania ludzkiego organizmu przystosowane są do biegania. Jednak w cywilizowanym świecie coraz więcej osób wykonuje pracę w pozycji siedzącej. Wiele godzin na krześle lub fotelu spędzają programiści, księgowi, urzędnicy, analitycy, copywriterzy, operatorzy infolinii i zawodowi kierowcy. Wydaje się, że praca w pozycji siedzącej jest znacznie mniej obciążająca niż profesja wymagająca wysiłku fizycznego. Przewlekłe siedzenie wpływa negatywnie nie tylko na układ ruchu.

Jednym ze skutków siedzącego trybu życia są hemoroidy czasami zwane „chorobą kierowców”.

W kanale odbytu znajdują się guzki krwawnicze. Są one prawidłową strukturą zbudowaną ze splotów naczyń krwionośnych umocowanych pasmami tkanki łącznej do ściany odbytu. Guzki krwawnicze spełniają rolę „uszczelki” w kanale odbytu zapobiegając ucieczce śluzu czy gazów.

Głównym objawem choroby hemoroidalnej jest przemieszczanie się guzków krwawniczych na zewnątrz odbytu podczas wypróżnienia. Często dochodzi do „wypadania” guzków krwawniczych. „Wypadanie” guzków krwawniczych polega na wysuwaniu się z odbytu sinoczerwonych guzków zwłaszcza podczas nawet niewielkiego parcia na stolec.

Częstymi dolegliwościami towarzyszącymi chorobie hemoroidalnej są:

1.       1. Krwawienie z odbytu.

2.       2. Pieczenie.

3.       3. Świąd.

4.       4. Ból odbytu związany z rozwojem stanu zapalnego lub zakrzepu.

Pieczenie świąd i ból nie są charakterystyczne jedynie dla choroby hemoroidalnej. Mogą występować w innych stanach chorobowych odbytu.

Szczególnej uwagi wymaga kwestia krwawienia z odbytu. Krwawienia mogą być niewielkie w postaci śladu krwi na papierze toaletowym, przez oddawanie stolca pokrytego świeżą krwią aż do masywnych krwawień prowadzących do niedokrwistości. W przypadku krwawień z odbytu, nawet niewielkich, niezwykle ważne jest wykluczenie nowotworu złośliwego jelita grubego. Rak jelita grubego również może objawiać się krwawieniem z odbytu. Obecność choroby hemoroidalnej nie zwalnia z diagnostyki onkologicznej. Nie ma gwarancji, że u jednej osoby jest na raz tylko jedna przyczyna krwawienia z odbytu.

Diagnozowanie choroby hemoroidalnej jest proste. Jego najważniejszą częścią jest wywiad. Ponadto podczas parcia na stolec można zaobserwować wysuwające się z kanału odbytu sinoczerwone guzki krwawnicze.

Chorobą hemoroidalną najbardziej zagrożone są osoby wykonujące pracę w pozycji siedzącej, ale nie jest to jedyny czynnik ryzyka. Oprócz bezruchu chorobie sprzyjają zaparcia, ubogoresztkowa dieta ze zbyt małą zawartością warzyw i owoców, a także nadwaga i otyłość.

Leczenie choroby hemoroidalnej jest najczęściej objawowe, ale w odniesieniu do bardziej zaawansowanych stanów przewidziane jest leczenie zabiegowe, zwykle małoinwazyjne.

Leczenie zachowawcze opiera się na zmniejszeniu działania czynników ryzyka choroby:

1.       1. W codziennej aktywności należy uwzględniać odpowiednią ilość ruchu. Osoby wykonujące pracę w pozycji siedzącej powinny unikać przebywania w bezruchu dłużej niż godzinę. Wystarczy nawet 2-3 minuty przerwy w pracy przy komputerze co godzinę.

2.       2. Zapobieganie zaparciom poprzez dietę bogatą w błonnik, którego głównym źródłem są owoce (zwłaszcza suszone śliwki i morele) i warzywa. Można przyjmować również suplementy diety zawierające błonnik. Warto pamiętać o dostatecznie dużej ilości wypijanej wody. Niedobór płynów w diecie sprzyja zaparciom, a suplementacja błonnika dla skuteczności działania wymaga zwiększonej ilość wypijanych płynów. W przypadku niedostatecznych efektów przeciwdziałania zaparciom podczas stosowania diety i błonnika można użyć specjalnych preparatów zawierających lactulozę i makrogol. Są to substancje przeznaczone do przewlekłego używania, a dawkę każdy dobiera indywidualnie do własnych potrzeb. Unikać należy przeczyszczających środków drażniących, w tym popularnych preparatów ziołowych zawierających senes i kruszynę. Zaleca się zrezygnowanie z pokarmów ciężkostrawnych, zapierających, ostrych przypraw i alkoholu.

3.       3. Niedocenianym czynnikiem ryzyka zaparć i choroby hemoroidalnej jest nadwaga i otyłość. Normalizacja masy ciała jest istotnym elementem leczenia zachowawczego choroby.

4.       4. Ważne są również zasady higieny okolicy odbytu po wypróżnieniu. Zalecane jest używanie nawilżanego papieru toaletowego oraz podmywanie się po każdym wypróżnieniu. W aptekach dostępne są preparaty przeznaczone do higieny okolicy odbytu. Suchy papier toaletowy powinien być stosowany wyłącznie do delikatnego osuszania okolicy odbytu.

Leczenie farmakologiczne zaczyna się od preparatów dostępnych bez recepty. W przypadku świądu i pieczenia zalecane jest smarowanie okolicy odbytu maścią o działaniu łagodzącym i pielęgnującym zawierającą aloes, rumianek, czy kwas hialuronowy. W przypadku bardziej nasilonych objawów złagodzenie dolegliwości przynosi zastosowanie czopków doodbytniczych i maści o działaniu przeciwzapalnym.

W przypadku krwawienia z odbytu należy zgłosić się do lekarza!

Jeżeli leczenie zachowawcze okazuje się nieskuteczne można zastosować małoinwazyjny zabieg zwany ligacją guzków krwawniczych. Zabieg wykonuje się w gabinecie proktologicznym lub chirurgicznym. Popularnie procedurę nazywa się gumkowaniem hemoroidów. Zabieg polega na założeniu specjalnym aplikatorem gumki na podstawę guzka krwawniczego, co prowadzi do zatrzymania przepływu krwi w obrębie guzka. Po kilku dniach guzek krwawniczy ulega martwicy i jest wydalany zwykle podczas normalnego wypróżnienia. Zabieg jest bezpieczny i praktycznie bezbolesny. Po zabiegu może występować przez kilka dni podkrwawianie, bolesność i parcie na stolec. Objawy te po kilku dniach ustępują samoistnie.

Leczenie operacyjne polegające na wycięciu guzków krwawniczych jest stosowane rzadko. Zarezerwowano ten rodzaj leczenia dla bardzo bolesnych, wypadniętych guzków krwawniczych zwłaszcza z cechami zakrzepicy lub zgorzeli (zmian martwiczych z ciężkim zakażeniem). Operacja wiąże się z silnymi dolegliwościami bólowymi w okresie pooperacyjnym oraz ryzykiem powikłań. Dobrą informacją jest fakt, że ilość wykonywanych operacji jest ograniczona do najcięższych przebiegów choroby hemoroidalnej. Wszystkie lżejsze przypadki można leczyć zachowawczo lub przy użyciu bezpiecznych technik małoinwazyjnych.

Najważniejsze jednak to zmniejszenie czynników ryzyka „choroby kierowców”: wzrost aktywności fizycznej, zdrowa bogatobłonnikowa dieta, odpowiednia podaż wody, zapobieganie zaparciom i pilnowanie właściwej masy ciała.

Małgorzata Stokowska-Wojda